Fjórða skýrsla IPCC

Þróun hitafars í Stykkishólmi og Reykjavík.

Tómas Jóhannesson

Milliríkjanefnd um loftslagsbreytingar (The Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) hefur birt útdrátt úr fyrsta bindi af ástandsskýrslu sinni um loftslagsbreytingar sem kemur út í fjórum bindum síðar á þessu ári. Fyrri skýrslur IPCC komu út 1990, 1995 og 2001.

Íslenska þýðingu á fréttatilkynningu um skýrsluna frá Alþjóðaveðurfræðistofnuninni (WMO) og Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) frá 2. febrúar 2007 má lesa hér á vefnum (pdf 0,03 Mb).

Útdrátt á ensku úr skýrslunni, fyrir almenning, embættis- og stjórnmálamenn má einnig lesa hér á vefnum (2,2 Mb).

Frekari upplýsingar er hægt að finna á vefsíðu IPCC.

Niðurstöður skýrslunnar eru í öllum meginatriðum í samræmi við niðurstöður þriðju skýrslu IPCC frá 2001 en minni óvissa er um niðurstöðurnar en áður.

Meðal þeirra atriða sem fram koma í hinni nýju skýrslu:

1. Áhrif gróðurhúsalofttegunda á geislunarbúskap jarðar hafa aukist meira sl. 10 ár en á nokkru öðru 10 ára tímabili a.m.k. síðustu tvær aldirnar.

2. Taldar eru yfirgnæfandi líkur á því að athafnir manna hafi valdið hlýnandi veðurfari og muni hafa í för með sér frekari hlýnun.

3. Í skýrslunni leggur IPCC í fyrsta sinn fram „líklegasta“ mat á hlýnun sem leiðir af ákveðinni aukningu í styrk gróðurhúsalofttegunda. Með þessu greinir IPCC á skýrari hátt en í fyrri skýrslum á milli óvissu sem stafar af skorti á þekkingu okkar á eðli lofthjúpsins annars vegar og óvissra spáa um losun mannkyns á gróðurhúsalofttegunum í framtíðinni hins vegar.

4. „Líklegasta“ hlýnun af mannavöldum á þessari öld er talin á bilinu 1,8-4,0°C ef aðeins er tekið tillit til óvissu um losun gróðurhúsalofttegunda, en bilið er 1,1-6,4°C þegar einnig er tekið tillit til óvissu í skilningi okkar á viðbrögðum lofthjúpsins. Hlýnunin er talin verða meiri nærri heimskautunum en við miðbaug og meiri á meginlöndum en á úthöfum.

5. Breytingar í sólgeislun síðan 1750 eru nú taldar hafa haft helmingi minni áhrif á veðurfar en talið var líklegast í síðustu skýrslu IPCC.

6. Tekist hefur að samræma túlkun hefðbundinna hitamælinga við yfirborð jarðar og mælinga úr gervihnöttum á hita í neðri lögum lofthjúpsins og eru þær nú báðar í samræmi við kenningar um hlýnum veðurfars af mannavöldum.

7. Skilningur hefur aukist á áhrifum ryks og annarra agna vegna mengunar af mannavöldum á veðurfar. Þessi áhrif eru talin hafa vegið á móti aukningu gróðurhúsalofttegunda á 20. öld.

8. Ekki eru taldar líkur á meiriháttar röskun á straumakerfi heimshafanna á þessari öld. Hins vegar er líklegt að eitthvað hægi á djúphafshringrásinni, hinu svokallaða færibandi, á þessari öld.

9. Vaxandi styrkur koltvísýrings í andrúmslofti veldur því að yfirborðslög sjávar á víðáttumiklum hafsvæðum eru að súrna. Súrnunin kann að hafa áhrif á lífríki hafsins.

10. Grænlandsjökull rýrnar hraðar en áður var talið líklegast vegna þess að hraði skriðjökla og kelfing þeirra í sjó fram vex hratt þegar leysing eykst.

Þrátt fyrir að hlýnun af mannavöldum hafi þegar haft mikil áhrif á veðurfar og áhrifin verði meiri í framtíðinni, ráðast sveiflur í staðbundnu veðurfari einnig mikið af náttúrulegum breytileika. Á meðfylgjandi mynd er sýnd þróun hitafars í Stykkishólmi og Reykjavík síðan um miðja 19. öld. Þar sést bæði að hlýnað hefur verulega hér á landi síðustu rúma öldina og einnig að nokkurn veginn jafnhlýtt var á fjórða áratug síðustu aldar og nú, um sjötíu árum síðar.

Til baka, Senda grein, Prenta greinina