30.09.2026
Landris mælist áfram við Svartsengi
- Hægt landris mælist áfram við Svartsengi
- Jarðskjálftavirkni er áfram lítil
- Nýtt kvikuhlaup sem gæti endað með eldgosi á Sundhnúksgígaröðinni er áfram líklegasta sviðsmyndin
- Tillit er tekið til sprunguviðgerða innan Grindavíkur í uppfærðu hættumati
Aflögunarmælingar sýna áfram landris á Svartsengissvæðinu. Á undanförnum þremur mánuðum hefur landris mælst um það bil fjórir sentimetrar og hefur verið nokkuð stöðugt á tímabilinu.
Landrisið bendir til þess að þrýstingur sé enn að byggjast upp á nokkurra kílómetra dýpi.

InSAR-myndin hér að ofan sýnir áframhaldandi landris við Svartsengi á tímabilinu 20. júlí til 13. september 2026. Með InSAR-aðferð eru bornar saman ratsjármyndir úr gervitunglum til að mæla aflögun lands. Svörtu útlínurnar afmarka hraun sem runnið hafa í fyrri eldgosum á Sundhnúksgígaröðinni og við Fagradalsfjall.
Myndin er unnin úr gögnum frá TerraSAR-X-gervitunglinu. Þýska geimferðastofnunin (DLR) útvegaði gögnin í gegnum GEO-GSNL-samstarfið með stuðningi CEOS, alþjóðlegs samstarfsvettvangs um rannsóknir og vöktun á jörðinni með gervitunglum.
Skjálftavirkni
Jarðskjálftavirkni á Sundhnúksgígaröðinni og í grennd við Grindavík er áfram lítil. Á síðustu tveimur vikum hafa aðeins fáir skjálftar mælst í kvikuganginum og flestir þeirra verið mjög smáir.
Einnig hefur verið lítil virkni annars staðar á Reykjanesskaga undanfarna daga og vikur.
Kvikuhlaup sem gæti leitt til eldgoss áfram líklegasta sviðsmyndin
Á meðan landris heldur áfram er líklegasta sviðsmyndin að kvikuhlaup verði frá Svartsengi yfir í Sundhnúksgígaröðina sem gæti leitt til eldgoss.
Ekki er hægt að segja til um hvenær slíkur atburður gæti orðið. Eftir því sem lengra líður frá síðasta atburði eykst óvissa um tímasetningu næsta atburðar. Gera þarf áfram ráð fyrir stuttum fyrirvara, líkt og fyrir fyrri gos á Sundhnúksgígaröðinni.
Hættumat uppfært með tilliti til sprunguviðgerða í Grindavík
Nýtt hættumat tekur gildi 30. september. Hættuflokkar fyrir helstu svæði breytast ekki. Grindavík er áfram metin í töluverðri hættu og Svartsengi í nokkurri hættu.
Hættuvægi vegna jarðfalls ofan í sprungu innan Grindavíkur hefur verið endurmetið með hliðsjón af þeim framkvæmdum þar sem fyllt hefur verið upp í sprungur í bænum. Breytingin lækkar reiknað heildarhættustig fyrir Grindavík úr 4,14 í 4,02. Hættuflokkurinn breytist þó ekki og heildarhættan er áfram metin töluverð (appelsínugult).
Hættumat Veðurstofunnar byggir á ýmsum gögnum sem stöðugt eru uppfærð. Í uppfærðu hættumati er stuðst við ný gögn um sprunguviðgerðir í Grindavík. Gögnin koma frá ÍSOR og verkfræðistofunni Eflu sem höfðu umsjón með framkvæmd sprunguviðgerðanna. Samkvæmt áhættumati ber Grindavíkurbær ábyrgð á sprunguviðgerðum. Sprunguviðgerðirnar minnka líkur á hættu vegna „jarðfalls ofan í sprungu“ innan bæjarmarkanna, en hafa engin áhrif á mat á hættu vegna mögulegra sprunguhreyfinga í næsta atburði.
Kortin hér fyrir neðan sýna hvernig hættuvægi vegna jarðfalls ofan í sprungu hefur breyst með tilliti til sprunguviðgerða í Grindavík.

Hættuvægi vegna jarðfalls ofan í sprungu í Grindavík fyrir uppfærslu hættumatsins (vinstra megin) og eftir að tekið hefur verið tillit til sprunguviðgerða (hægra megin).
Á síðunni um hættumatskort má skoða heildarhættumatskortið og kort sem sýna hættuvægi hvers hættuþáttanna sjö.

Kvikusöfnun getur staðið yfir í langan tíma
Engin gögn benda til þess að eldgosahrinunni á Sundhnúksgígaröðinni sé að ljúka. Eldstöðin Reykjanes-Svartsengi er áfram á viðvörunarstigi 2, „Töluvert aukin virkni“ (appelsínugult).
Til að hægt sé að fullyrða að eldgosahrinunni sé lokið þurfa mæligögn að sýna skýr merki um það yfir lengri tíma.
Viðvörunarstig eldstöðvakerfis (e. Volcano Alert Level System – VALS) er kerfi sem Veðurstofan styðst við til að miðla upplýsingum um virkni í eldstöðvakerfum á Íslandi.
Myndin hér fyrir neðan sýnir hvaða merki þurfa að koma fram svo hægt sé að lækka viðvörunarstigið. Þegar eldstöðin hefur verið færð niður á viðvörunarstig 0 er hægt að segja að eldgosahrinunni sé lokið

Þótt kvikusöfnun stöðvist í einhverja mánuði getur hún hafist á ný undir Svartsengi. Goshrinur á Reykjanesskaga geta staðið yfir í áratugi eða aldir með hléum milli atburða. Langt hlé milli eldgosa er því ekki vísbending um að virkni sé lokið.