• Viðvörun

    Hraungos í Holuhrauni.
  • Viðvörun

    Einkum má búast við gasmengun norður af eldgosinu í dag, en mengunar getur gætt á stærra svæði, einkum áður en sunnanáttin nær sér upp. Meira
  • Viðvörun

    Búist er við stormi á Suðvestur- og Vesturlandi til kvölds. Gildir til 22.09.2014 18:00 Meira
Greinar

Jarðhræringar við Bárðarbungu 2014

Jarðskjálftahrina frá 16. ágúst og eldsumbrot - framvinda

Í þessari upplýsingagrein eru birtar niðurstöður um jarðskjálftahrinuna sem hófst við Bárðarbungu 16. ágúst 2014 og eldsumbrot í framhaldi af henni. Nýjustu upplýsingarnar eru efst en greinin í heild gefur yfirlit um framvindu mála. Í dagatali er flýtileið á hvern dag í þessari löngu grein:

Ágúst: 16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-30-31

Sept.:1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-

Fylgist einnig með fréttum á forsíðu vefsins og gulum viðvörunarborða í haus.

Tafla með fjölda jarðskjálfta fyrsta mánuðinn

Láta vita ef brennisteinsmengunar verður vart

Spá um gasdreifingu - undir textaspám á Veðurflipa

NÝTT - Hæðarbreyting í Bárðarbunguöskjunni - NÝTT

Myndefni

Ljósmyndir úr vinnuferðum eru í sérstakri grein.

Vefmyndavélar M&T beina sjónum sínum í ýmsar áttir að svæðinu og frá því (MogT ehf).

Vefmyndavél Mílu sýnir frá Holuhrauni. Bakgrunnsmynd Mílu er ekki frá yfirstandandi atburðum.

Víðáttamynd, tekin með gleiðlinsu í átt að eldstöðvunum 3.9.2014. Ljósmynd: Richard Yeo.

Nýjustu upplýsingar

21 september 2014 11:40 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra og Umhverfisstofnun. Meginefni fundar var eldgosið í Holuhrauni, loftgæði og sviðsmyndir. Fundargerð vísindamannaráðs Almannavarna RLS  (pdf 0,4 Mb).

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

21 september 2014 07:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá kl. 19 í gærkvöldi og fram að miðnætti mældust um 30 jarðskjálftar. Þar af voru 10 við Bárðarbungu og einnig 10 við norðurenda gangsins. Um 5 skjálftar urðu við Herðubreið og Töglin. Stærsti skjálftinn var með upptök við Bárðarbungu kl. 22:46 3,9 að stærð og 5 aðrir á sömu slóðum voru yfir 3 að stærð.

Sjálfvirkt staðsettir skjálftar frá miðnætti og til morguns eru um 30, flestir á svæðinu kringum norðvestanverðan Vatnajökul. Fjórir stærstu skjálftarnir voru allir í nyrðri hluta Bárðarbunguöskjunnar:
kl 00:57 4,8 að stærð
kl 02:21 3,8 að stærð
kl 03:05 3,7 að stærð
kl 03:30 3,4 að stærð
Ekki er að sjá neinar breytingar á gosinu í Holuhrauni á vefmyndavélum.

20. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá miðnætti hafa um 65 jarðskjálftar mælst í Bárðarbunguöskjunni og svipaður fjöldi við norðanverðan kvikuganginn. Stærstu skjálftarnir voru við norðanverða Bárðarbunguöskjuna kl. 01:10 5,1 að stærð og kl. 17:11 5,0 að stærð. Tveir skjálftar 4,0 og 4,4 að stærð voru við sunnanverða öskjuna kl. 17:04 og 17:05 og sjö aðrir skjálftar yfir 3 að stærð mældust við öskjuna. Um 15 skjálftar voru við Herðubreið og/eða Herðubreiðartögl, allir minni en 2. Einnig mældust skjálftar við Tungnafellsjökul.

20. september 2014 - hæðarbreytingar á uppfærðu línuriti

""

Veðurstofan hefur nú opnað vefsíðu þar sem fylgjast má með hæðarbreytingu á jökulyfirborði Bárðarbungu. Lóðrétt færsla er (m) fengin með rauntímaúrvinnslu úr GPS tæki staðsettu í miðri öskjunni. Mælingarnar eru samvinnuverkefni Háskóla Íslands, Veðurstofu Íslands, Almannavarnadeildar RLS og Landhelgisgæslunnar. Gögnin eru sýnd í almannavarnaskyni og til upplýsingar (sjá fyrirvara).

Það er einstakt, að öllum skuli gert kleift að fylgjast með þessum breytingum jafnóðum. Flýtileiðin í haus vefsins er á miðjum náttúruvárborðanum og heitir "Sig öskjunnar".

20. september 2014 12:30 - fólk láti vita af brennisteinsmengun

Veðurfræðingur segir það mistur, sem nú liggur yfir höfuðborgarsvæðinu, mega rekja til eldgossins. Veðurstofan hvetur fólk til aðgátar og til þess að tilkynna um óþægindi af völdum þessa.

20. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Umhverfisstofnun og Sóttvarnalækni. Meginefni fundar var eldgosið í Holuhrauni, loftgæði og sviðsmyndir. Fundargerð vísindamannaráðs Almannavarna RLS  (pdf 0,4 Mb).

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

20. september 2014 06:50

Um 30 jarðskjálftar hafa mælst í sjálfvirka kerfinu á norðvestanverðum Vatnajökli síðan á miðnætti. Um 10 voru á nyrðri brún Bárðarbunguöskjunnar og 15 á nyrðri enda gangsins. Sá sterkasti var 5,1 á norðausturbrúninni kl. 01:10. Allir skjálftar í ganginum voru undir 2 að stærð. Minniháttar virkni var við Tungnafellsjökul, Öskju og Herðubreið/Herðubreiðartögl. Eldgosið í Holuhrauni virðist svipað og undanfarna daga (samkvæmt vefmyndavélum nú í morgun og síðustu skýrslu af vettvangi í gærkvöldi). Í heild má segja að engar augljósar breytingar hafi orðið, hvorki í gos- né jarðskjálftavirkni.

19. september 2014 18:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Rúmlega 120 jarðskjálftar hafa mælst frá miðnætti. Í Bárðarbungu hafa yfir 20 skjálftar orðið, sex yfir þrír að stærð. Stærstu voru 4,7 kl. 06:45 í morgun og 4,3 kl. 14:48. Báðir voru við norðaustur brún Bárðarbunguöskjunnar. Yfir 70 skjálftar hafa mælst við norðanverðan ganginn í dag, allir innan við tvö stig að stærð. Fáir jarðskjálftar hafa mælst við Herðubreið og Herðubreiðartögl og enginn við Öskju.

Gas til himins
""
Gasmökkur upp af eldstöðinni í Holuhrauni 19. september 2014 kl. 20:05. Ljósmynd: Gro B.M: Pedersen.

19. september 2014 11:50 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Umhverfisstofnun og Sóttvarnalækni. Meginefni fundar var eldgosið í Holuhrauni, loftgæði og sviðsmyndir. Fundargerð vísindamannaráðs Almannavarna RLS  (pdf 0,4 Mb).

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

19. september 2014 07:23 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá kl. 19 í gærkvöldi hafa mælst rúmlega tíu jarðskjálftar við Bárðarbunguöskjuna, þar af um þrír frá miðnætti til kl. 06:00 sem er töluvert  minna en daginn áður. Skjálfti, 4,5 að stærð, varð kl. 21:43 og tveir aðrir skjálftar yfir 3 að stærð mældust kl. 23:44 og kl. 01:57. Kl. 06:44 í morgun mældist svo skjálfti að stærð 4,7 með upptök við norðausturbrún Bárðarbunguöskjunnar. Við norðanverðan ganginn hafa mælst um 35 jarðskjálftar frá miðnætti og er það svipað og daginn áður en eingöngu tveir skjálftar hafa mælst við Herðubreið/Herðubreiðartögl.

18. september 2014 18:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Hátt í 150 jarðskjálftar hafa mælst frá miðnætti. Upptök um 45 þeirra voru í Bárðarbungu, stærsti 5,3 í norðanverðri öskjunni kl. 14:22. GPS mælirinn á Bárðarbungu sýndi um 15 - 20 cm fall þegar skjálftinn varð. Tveir skjálftar mældust milli 4 og 5 að stærð og fjórir milli 3 og 4 stig. Yfir 50 skjálftar mældust norðantil í ganginum, þ.e. undir Dyngjujökli og við gosstöðvar, allir innan við tvö stig að stærð. Um 30 skjálftar mældust við Herðubreið og Herðubreiðartögl, allir minni en tvö stig.

18. september 2014 - bráðabirgðatölur um gasútstreymi

Bráðabirgðatölur um gasútstreymi (gas emission rates) hafa nú verið birtar á enska vefnum.

18. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu: Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Umhverfisstofnun og Sóttvarnalækni.

Meginefni fundar: eldgosið í Holuhrauni, loftgæði, leiðbeiningar og sviðsmyndir

Fundargerð vísindamannaráðs Almannavarna RLS  (pdf 0,4 Mb)

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

18. september 2014 06:55 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Stærstu skjálftarnir sem mældust í gærkvöldi við Bárðarbunguöskjuna voru kl. 22:28 3,2 að stærð, kl. 22:52 4,1 og kl. 23:35 3,5. Í nótt og morgun voru stærstu skjálftarnir við norðausturbrún Bárðarbunguöskjunnar kl. 03:17 4,5 að stærð og kl. 06:05 3,4 að stærð. Frá miðnætti hafa, skv. sjálfvirkum staðsetningum, mælst 13 skjálftar við Bárðarbunguöskjuna, um 27 í norðanverðum ganginum og um 20 við Herðubreið og Herðubreiðartögl. Þeir voru allir undir 2 að stærð, að undanskildum fyrrgreindum skjálftum við Bárðarbungu.

Vinnuheiti
""
Eldstöðvar í Holuhrauni, mynd tekin 18. september 2014 kl. 09:30. Inn á hana eru settar þær nafngiftir sem fólkið í felti hefur komið sér upp til þess að auðvelda umræður og dagleg skýrsluskrif. Ljósmynd: Ármann Höskuldsson.

17. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 115 jarðskjálftar hafa verið staðsettir í sjálfvirka kerfinu frá miðnætti. Rúmlega 20 við Bárðarbungu og hátt í 40 í ganginum, einkum norðantil og undir Dyngjujökli. Stærsti skjálftinn varð kl. 18:09 við suðaustanverða Bárðarbunguöskjuna. Hann var 5,2 að stærð. Sig í Bárðarbunguöskjunni er um 25 cm frá miðnætti og ekkert stökk varð við stóra skjálftann. Aðrir skjálftar eru um og innan við tvö stig.

17. september 2014 - mælingar á sigi yfir Bárðarbungu

Í morgun mældi Jarðvísindastofnun jökulyfirborð Bárðarbungu og setti á mismunakort; mesta dýpi var 24,5 m. Í meginatriðum virðist sigið vera aðeins hægara síðustu vikuna en það var 5.-8. sept. Færa má rök fyrir því að rúmmálsbreytingin sé svipuð og framleiðsla gossins í Holuhrauni.

17. september 2014 11:20 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu: Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Umhverfisstofnun og Sóttvarnalækni.

Meginefni fundar: eldgosið í Holuhrauni, loftgæði, leiðbeiningar og sviðsmyndir

Fundargerð Vísindamannaráðs Almannavarna RLS (pdf 0,4 Mb)

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

17. september 2014 - skráning almennings á gasmengun

Veðurstofan hefur nú hannað sérstakt skráningarform svo fólk geti látið vita ef brennisteinsmengunar verður vart. Hver ný skráning birtist jafnóðum á korti þar sem upplýsingarnar safnast saman en þær geta orðið mikilvæg heimild um dreifingu gass frá eldstöðvunum í Holuhrauni. Flýtileið á þetta efni er að finna í náttúruvárborðanum Bárðarbunga í haus vefsins sem birtist á öllum vefsíðum vedur.is. Heiti þessarar flýtileiðar er "Skrá mengun".

17. september 2014 06:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Tveir stærstu skjálftarnir sem mældust í Bárðarbungu frá því í gærdag urðu í gærkvöldi. Sá fyrri varð kl. 20:20 af stærðinni 4,8 og hinn seinni kl. 21:34, 5,4 að stærð. Frá miðnætti hafa 40 skjálftar mælst: fimm í Bárðarbungu, um 15 í norðanverðum ganginum og  um 20 við Herðubreið og Herðubreiðartögl, allir innan við tvö stig að stærð.

16. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Tæplega 100 skjálftar hafa verið sjálfvirkt staðsettir frá miðnætti. Rúmlega 20 við Bárðarbungu og yfir 30 í ganginum undir Dyngjujökli og við eldstöðvarnar. Skjálftar við norðanverðan öskjurima Bárðarbungu í dag voru kl. 09:13 M3,4 og kl. 10:36 M4,8 og kl. 16:13 M3,7. Við suðvestanverðan öskjurimann varð skjálfti kl. 14:47 M5,2 að stærð. Engar meiriháttar breytingar (sig) urðu við þann skjálfta. Stefnubreyting hefur orðið á sumum GPS stöðvunum frá því í gær. Það verður skoðað betur.

Í ljósaskiptunum
""
Gosstöðvarnar í ljósaskiptunum um kl. 18:40 í dag, 16. september. Ljósmynd: Freysteinn Sigmundsson.

16. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundinn sátu: Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra, Umhverfisstofnun og Sóttvarnalækni.

Meginefni fundar: eldgosið í Holuhrauni, loftgæði, sviðsmyndir

Fundargerð vísindamannaráðs Almannavarna RLS (pdf 0,4 Mb)

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

16. september 2014 - um fjölda jarðskjálfta síðan hræringar hófust

Fjöldi jarðskjálfta fyrsta mánuðinn (frá16.09.2014 kl. 00:00 til 15.09.2014 kl. 22:20):

  alls bergg. Bárðarb. Kistufell Askja HB / HBT TFJ Kverkfj.
Sjálfvirkt ~ 25.000 - - - - - - -
Yfirfarnir ~ 5.900 ~ 4.100 ~ 760 ~ 120 ~ 250 ~ 680 ~ 70 ~10
M3.0-3.9 186 99 74 6 2 3 1 1
M4.0-4.9 43 7 34 1 1 0 0 0
M>5.0 23 0 23 0 0 0 0 0
  • Bergg.: Allur berggangurinn
  • HB / HBT: Herðubreið og Herðubreiðartögl
  • TFJ: Tungnafellsjökull
  • Kverkfj.: Kverkfjöll
  • Kistufell: Þyrping norðan Bárðarbungu – virkni fyrstu dagana
  • Sjálfvirkt: Sjálfvirkt staðsettir skjálftar á öllu landinu. Skjálftar utan Vatnajökuls eru tiltölulega fáir og auk þess mælast hæringar af öðrum toga. Að lágmarki má áætla um 20.000 skjálfta á svæðinu.
  • Yfirfarnir: Handvirkt yfirfarnir skjálftar.

Þegar engir sérstakir aburðir verða er árlegur fjöldi jarðskjálfta á landinu 10 -15 þúsund.

16. september 2014 06:45 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 50 jarðskjálftar hafa mælst frá miðnætti. Stærstu skjálftarnir voru tæplega þrjú stig með upptök í Bárðarbungu. Ellefu skjálftar hafa mælst þar og tæplega 20 í ganginum undir Dyngjujökli og við eldstöðvarnar.

15. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftavirkni er áþekk og undanfarna daga. Um 120 skjálftar hafa mælst síðan á miðnætti, langflestir í nyrðri hluta kvikuinnskotsins. Nokkrir skjálftar urðu í eldri hluta innskotsins, þ.e. aðeins suðvestan við þann stað þar sem gangurinn tók norðlægari stefnu þann 23. ágúst. Allir skjálftar í innskotinu hafa verið undir tveimur að stærð.

Stöku skjálftar urðu í öskjubrún Bárðarbungu, enginn þeirra yfir 2 eftir M5,4 um áttaleytið í morgun. Smáskjálftavirkni nærri Dreka (austur af Öskju) heldur áfram en ekki ört, sama má segja um Herðubreið.

Látlaust
""
Eldstöðvarnar í Holuhrauni 15. september 2014. Ljósmynd: Martin Hensch.

15. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sat einnig fulltrúi Umhverfisstofnunar og sóttvarnarlæknis.

Niðurstöður fundar vísindamannaráðs er að finna í meðfylgjandi pdf-skjali (pdf 0,2 Mb).

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

15. september 2014 06:55 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjáfltavirkni virðist svipuð og síðustu nætur. Á umbrotasvæðinu mældust 23 skjálftar milli kl. 00:00 og 06:00, þar af níu í Bárðarbungu. (Þetta eru um helmingi færri skjáfltar en síðustu nótt en svipað og þarsíðustu nótt.)
Tveir stærstu skjálftarnir urðu upp úr miðnætti, M3,6 kl. 00:11 og M3,7 kl. 00:14, við suðurjaðar Bárðarbungu. Skjálfti af svipaðri stærð, M3,8, varð svo aftur kl. 02:27. Hrina við Herðubreiðartögl og Herðubreið er enn í gangi: 9 skjálftar mælust þar í nótt og fimm skjálftar við Dreka í Dyngjufjöllum.

14. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftar hafa orðið álíka ört og undanfarna daga, um 140 skjálftar hafa mælst síðan á miðnætti (til 18:50). Flestir eiga sér stað nyrst í kvikuinnskotinu, frá eldstöðvunum og um 6 km inn undir Dyngjujökul. Þessir jarðskjálftar í innskotinu voru nær aldrei yfir 2 að stærð. Enn er þó nokkuð af jarðskjálftum á brúnum Bárðarbunguöskjunnar; einn af stærð um 5 kl. 14:06 á nyrðri brún og aðrir fimm af stærðinni 3-4. Lítil runa skjálfta varð um kl. 17:00 nærri Dreka (austur af Öskju) en þeir voru allir undir 1,5 að stærð.

Jafnt og þétt sig kemur fram á GPS mælinum í Bárðarbunguöskjunni, gróft áætlað um 50-60 cm síðan á miðnætti. Snöggt sig um 10-15 cm tengist hugsanlega jarðskjálftanum frá kl. 14:06.

14. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sat einnig fulltrúi Umhverfisstofnunar.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Staða og horfur um eldgosið í Holuhrauni og áframhaldandi sig í Bárðarbungu eru svipaðar. Hægt hefur á framrás hraunsins.  Það breiðir meira úr sér og minni sýnileg virkni er í gosgígunum.
  • Sig í Bárðarbungu heldur áfram og er nú mest um 23 m.
  • Í flugi vísindamanna yfir svæðið kom í ljós að nýjar hrauntungur eru að brjótast út þvert á aðalhraunfarveginn til austurs og vesturs. Stærsta hrauntungan teygist til austurs og var orðin 300 m breið og  2 km löng kl 18:00 í gær. Gosský nær  í 4 km hæð en lækkar þegar fjær dregur.
  • Skjálftavirkni er svipuð og hefur verið síðustu daga, en skjálftar eru heldur færri og minni. Rúmlega 60 jarðskjálftar hafa mælst frá miðnætti. Flestir við Bárðarbungu og ganginn undir Dyngjujökli. Stærsti skjálftinn, 4,0 að stærð, varð laust fyrir kl. 7 við suðurbarm öskjunnar. Þrír aðrir skjálftar, rúmlega 3 að stærð, urðu við öskjubarminn í nótt.
  • GPS mælingar sýna áframhaldandi sig í Bárðarbungu og óverulegar jarðskorpuhreyfingar norðan Vatnajökuls umhverfis ganginn.
  •  Loftgæði í byggð:
    • Í gær mældist töluverð gasmengun á Egilsstöðum og í Reyðarfirði en spár gera ráð fyrir því að gasmökkinn leggi til norðurs næsta sólarhring. Gera má ráð fyrir háum styrk í Mývatnssveit, Kelduhverfi, á Tjörnesi, Húsavík, í Aðaldal og Reykjahverfi.
  • Leiðbeiningar:
    • Ef fólk finnur fyrir óþægindum er mælt með að halda sig innandyra, loka gluggum, auka kyndingu og slökkva á loftræstingu. Gott er að lofta vel út þegar loftgæði eru góð. Tafla um viðbrögð við loftmengun hefur verið birt á vef Umhverfisstofnunar www.ust.is. Hægt er að fylgjast með mælingum á loftgæðum á síðunni loftgæði.is. Veðurstofan birtir textaspár á vef sínum og viðvaranir eftir því sem aðstæður breytast.
    • Tilmæli og leiðbeiningar frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.
    • Veðurfræðingar Veðurstofu munu koma fréttum af brennisteinsgasi á framfæri í heðfbundnum veðurfréttatímum á RUV.
    • Umhverfisstofnun kannar möguleika á því að fá fleiri mæla til landsins svo betur megi fylgjast með gosmengn frá eldgosinu.
    • Hægt er að senda inn fyrirspurnir og upplýsingar til Umhverfisstofnunar vegna loftmengunnar  á netfangið gos@ust.is. Umhverfisstofnun óskar sérstaklega eftir upplýsingum frá fólki sem hefur lent í háum styrk; hvar það var statt, tímasetningu, lýsingum á gasmekki, eins og lit og skyggni og lýsingum á áhrifum (sviði í augum o.s.frv.). Fljótlega verður virkjuð upplýsingasíða á vef Veðurstofunnar fyrir þannig upplýsingagjöf.
  • Loftgæði á gosstað:
    • Mikið gasstreymi er áfram í eldstöðinni og kringum hana. Bráð lífshætta stafar af gasinu og ekki er óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar. Vísindamenn á vettvangi hafa gasmæla til þess að tryggja öryggi sitt við störf.  
  •  Þrír möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Öskjusig í Bárðarbungu hættir áður en það verður mikið og gosið í Holuhrauni fjarar út.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu. Gos í Holuhrauni verður langvinnt eða vex. Mögulegt að sprungan lengist til suðurs inn undir Dyngjujökul og valdi jökulhlaupum og gjóskufalli. Einnig er mögulegt að sprungur opnist annars staðar undir jöklinum.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu og gos í öskjubroti. Slíkt gos gæti brætt mikinn ís og valdið verulegu jökulhlaupi. Öskufall gæti orðið nokkuð.

Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

  • Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og kóði fyrir Öskju er grænn.

Upplýsingablaðið frá fundinum (pdf 0,3 Mb)

14. september 2014 07:10 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 40 jarðskjálftar mældust á umbrotasvæðinu í nótt. Jarðskjálftar mældust á svipuðum slóðum og síðustu daga, í Bárðarbungu, í ganginum (aðallega undir Dyngjujökulssporðinum) og nokkrir við Herðubreiðartögl og Herðubreið. Stærstu skjálftarnir voru 3,4 að stærð kl. 01:47 og 4,0 kl. 06:54 við suður- og suðausturjaðar Bárðarbungu, sjá kort. Eftir því sem best verður séð á vefmyndavélum í nótt (og fram til 06:10 í morgun) er virkni á gosstöðvunum svipuð og í gær, virkni í miðgígnum (Baug). Íshellan í Bárðarbungu virðist hafa sigið um 20 cm frá miðnætti.

13. september 2014 21:10

Samkvæmt nýju yfirlitskorti frá Jarðvísindastofnun Háskólans hefur hraunið lítið lengst í dag og framrás þess verið hægari en undanfarna daga samkvæmt athugunum á vettvangi.

13. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Fremur rólegt í skjálftavirkninni, 85 skjálftar staðsettir. Flestir, 38 talsins, í grennd við norðurenda gangsins en 22 í Bárðarbungu, 19 kringum Herðubreið og Herðubreiðartögl og 6 annars staðar á landinu. Stærsti skjálfti dagsins var klukkan 7:58 í morgun í norðurhluta Bárðarbungu og var hann 4,9 að stærð; honum fylgdi um 25 cm sig í öskjunni samkvæmt nýuppsettum GPS mæli þar. Tveir skjálftar nálægt 3,5 að stærð urðu síðdegis, báðir í Bárðarbungu. Aðrir skjálftar hafa verið minni. Samkvæmt upplýsingum frá vísindamönnum á gosstöðvum hefur dregið úr virkni þar og aðeins sá gígur, sem kallaður hefur verið Baugur, er virkur.

13. september 2014 12:50 - spá um dreifingu gass

Veðurstofan vekur athygli á því að nú er gerð spá um dreifingu brennisteinsgass. Spána er að finna á flipanum Veður, undir Textaspár.

13. september 2014 11:35 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sat jafnframt fulltrúi Umhverfisstofnunar.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Staða og horfur um eldgosið í Holuhrauni og áframhaldandi sig í Bárðarbungu eru óbreyttar.
  • Sig Bárðarbungu heldur áfram og jarðskjálftavirkni er með líkum hætti og verið hefur síðustu daga. GPS mælir á Bárðarbungu sýnir um hálfs metra sig síðasta sólarhringinn. 
  • Gangur eldgossins í Holuhrauni er svipaður og verið hefur síðustu daga. Hraun rennur áfram í farveg Jökulsár á Fjöllum.
  • Flatarmál hraunsins mældist 24,5 ferkílómetrar síðdegis í gær.
  • Uppsafnað rúmmál hraunsins er nú áætlað að minnsta kosti 200 milljón rúmmetrar.
  • Gasský leggur frá gosstöðvunum til austurs. Mjög hár styrkur brennisteins (SO2) mældist á Reyðarfirði um kl 10:00 í gærkvöldi. Hæstu gildin voru tæplega 4000 míkrógrömm á rúmmetra sem hæstu gildi sem mælst hafa hér á landi. Hár toppur mældist einnig á Egisstöðum í gær uppá 685 míkrógrömm á rúmmetra.
  • Viðvörun var send út með SMS skilaboðum í alla gsm síma í Fjarðarbyggð.
  • Loftgæði í byggð:
    • Spár gefa til kynna að hár styrkur brennisteinsgass (SO2) og annarra gosefna gæti orðið á  norðanverðum Austfjörðum, Fljótsdal, Héraði, Jökuldal og á Langanesi. Spáin gefur til kynna að styrkur gæti aukist á norðausturlandi er líða fer á daginn. Svæði með háum styrk gæti orðið stærra. Umhverfisstofnun stefnir að því að setja upp mælitæki á Akureyri og Suðurlandi. Taka verður tillit til landfræðilegra aðstæðna á hverjum stað við mat loftgæða.
  • Leiðbeiningar:
    • Ef fólk finnur fyrir óþægindum er mælt með að halda sig innandyra, loka gluggum, auka kyndingu og slökkva á loftræstingu. Gott er að lofta vel út þegar loftgæði eru góð. Tafla um viðbrögð við loftmengun hefur verið birt á vef Umhverfisstofnunar. Hægt er að fylgjast með mælingum á loftgæðum á síðunni loftgæði.is. Veðurstofan birtir textaspár á vef sínum og viðvaranir eftir því sem aðstæður breytast.
    • Tilmæli og leiðbeiningar frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.
    • Veðurfræðingar Veðurstofu munu koma fréttum af brennisteinsgasi á framfæri í heðfbundnum veðurfréttatímum á RUV.
    • Umhverfisstofnun kannar möguleika á því að fá fleiri mæla til landsins svo betur megi fylgjast með gosmengn frá eldgosinu.
    • Hægt er að senda inn fyrirspurnir til Umhverfisstofnunar vegna loftmengunnar á gos@ust.is.
  • Loftgæði á gossvæðinu:
    • Mikið gasstreymi er áfram í og kringum eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og ekki er óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar. Allir vísindamenn á vettvangi hafa gasmæla á sér til þess að tryggja öryggi þeirra við störf.
    • SO2 afgösun frá hrauninu er nú talin vera allt að 750kg/sec.
  • Þrír möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Öskjusig í Bárðarbungu hættir áður en það verður mikið og gosið í Holuhrauni fjarar út.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu. Gos í Holuhrauni verður langvinnt eða vex. Mögulegt að sprungan lengist til suðurs inn undir Dyngjujökul og valdi jökulhlaupum og gjóskufalli. Einnig er mögulegt að sprungur opnist annar staðar undir jöklinum.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu og gos í öskjubroti. Slíkt gos gæti brætt mikinn ís og valdið verulegu jökulhlaupi. Öskufall gæti orðið nokkuð.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu.

13. september 2014 06:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 20 jarðskjálftar mældust á umbrotasvæðinu í nótt og hefur þeim því heldur fækkað miðað við síðustu nótt. Jarðskjálftar mældust á svipuðum slóðum og síðustu daga, í Bárðarbungu, í ganginum bæði nyrst og undir Dyngjujökulssporðinum og nokkrir við Herðubreiðartögl. Sjá jarðskjálftakort (miðkortið) og vikuyfirlit jarðskjálfta. Stærstu skjálftar urðu rétt fyrir miðnætti (kl. 23:59; M 4,7) við Bárðarbungu. Eftir því sem best verður séð á vefmyndavélum í nótt er virkni á gosstöðvunum svipuð og í gær.

12. september 2014 - af vettvangi

Sprungan
""
Allur virki hluti sprungunnar um hádegi 12. september 2014. Ljósmynd: Ármann Höskuldsson.

Hraunið gengur enn fram í farvegi Jökulsár og er nú stríður þröngur áll á milli hrauns og eystri veggjar farvegs. Reglulega verða smáar gufusprengingar við jaðrana en þær eru ekki samfelldar. Hraun gekk fram um sem nemur 600 m á síðasta sólahring. Hraun breiðir enn úr sér til norðurs, ofan farvegs Jökulsár. Gossprungan er virkust um Suðra og Baug.

Gosmökkur hefur verið jafn í allan dag, föstudaginn 12. september. Mest gas kemur úr Baugi. Strókar í Baug hafa verið á bilinu 70-120 m á hæð en hann er eini gígurinn sem enn heldur strókavirkni.

12. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftar hafa ekki verið örir í dag miðað við atburðina í heild en þó er enn stöðug jarðskjálftavirkni í nyrðri hluta kvikuinnskotsins og kringum Bárðarbunguöskjuna. Frá miðnætti til 18:50 nú í kvöld hafa orðið rétt tæpir 100 skjálftar, flestir mældir í sjálfvirka kerfinu en nokkrir þegar samfelld gögn voru yfirfarin. Síðasti skjálfti yfir fjórum að stærð var kl. 09:32 í morgun (M4,7) á nyrðri brún öskjunnar. Eldvirkni í eldstöðinni virðist stöðug, samkvæmt vefmyndavélum og frásögnum vísindamanna á staðnum.

12. september 2014 16:00 - ný spá um dreifingu gass

Veðurstofan vill vekja athygli á því að nú er gerð spá um dreifingu brennisteinsgass. Spána er að finna á flipanum Veður, undir Textaspár.

Útbreiðsla hraunsins
""
Útbreiðsla hraunsins, 12. sept. 2014. Jarðvísindastofnun. Stækkanlegt.

12. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sátu jafnframt Sóttvarnarlæknir og fulltrúi Umhverfisstofnunar. 

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Ekki dregur úr gosinu í Holuhrauni. Samkvæmt athugunum á vettvangi er gosvirkni svipuð og undanfarna daga. Hraun rennur áfram í farveg Jökulsár á Fjöllum, áin flæmist til austurs undan hrauninu en árfarvegurinn þrengist. Hraunið nær 5-10 m upp yfir farveg árinnar. Ekki er sprengivirkni þar sem hraunið rennur í ána en gufubólstrar stíga upp.
  • Í flugi vísindamanna yfir svæðið í gær sáust ekki nýjar breytingar á yfirborði jökulsins.
  • Loftgæði í byggð:
    • Spár gefa til kynna að hár styrkur brennisteinsgass (SO2) og annarra gosefna gæti orðið á norðanverðum Austfjörðum, Fljótsdal, Héraði, Jökuldal og Vopnafirði. Spáin gefur til kynna að styrkur geti orðið mestur á Héraði seinnipartinn. Svæði með háum styrk gæti orðið stærra. Umhverfisstofnun stefnir að því að setja upp mælitæki á Akureyri og Suðurlandi. Taka verður tillit til landfræðilegra aðstæðna á hverjum stað við mat loftgæða. Ef fólk finnur fyrir óþægindum er mælt með að halda sig innandyra, loka gluggum og slökkva á loftræstingu. Tafla um viðbrögð við loftmengun hefur verið birt á vef Umhverfisstofnunar www.ust.is. Hægt er að fylgjast með mælingum á loftgæðum á síðunni loftgæði.is. Veðurstofan birtir textaspár á vef sínum og viðvaranir eftir því sem aðstæður breytast.
    • Tilmæli og leiðbeiningar frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.
  • Loftgæði á gossvæðinu:
    • Mikið gasstreymi er áfram kringum eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og ekki er óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar. Allir vísindamenn á vettvangi hafa gasmæla á sér til þess að tryggja öryggi þeirra við störf.
  • Jarðskjálftavirkni í öskju Bárðarbungu breytist lítið frá degi til dags. Skjálftarnir dreifast einkum um norður- og suðausturhuta öskjumisgengisins. Dregið hefur enn úr skjálftum við norðurenda kvikugangsins. Rúmlega 50 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Dregið hefur úr óróa.
  • GPS mælingar:
    • Smávægilegar jarðskorpuhreyfingar sem mælast umhverfis ganginn benda til þess að kvikustreymi inn í ganginn sé heldur meira en útstreymi í gosinu í Holuhrauni.
    • Þegar litið er yfir tímabilið frá því gos hófst má hins vegar greina hreyfingar í átt að Bárðarbungu sem benda til áframhaldandi sigs í öskjunni.
    • GPS stöð var sett upp á Bárðarbungu í gær til þess að fylgjast með sigi öskjunnar.
  • Þrír möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Öskjusig í Bárðarbungu hættir áður en það verður mikið og gosið í Holuhrauni fjarar út.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu. Gos í Holuhrauni verður langvinnt eða vex. Mögulegt að sprungan lengist til suðurs inn undir Dyngjujökul og valdi jökulhlaupum og gjóskufalli. Einnig er mögulegt að sprungur opnist annar staðar undir jöklinum.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu og gos í öskjubroti. Slíkt gos gæti brætt mikinn ís og valdið verulegu jökulhlaupi. Öskufall gæti orðið nokkuð.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu en kóði fyrir Öskju er grænn.

Upplýsingablaðið frá fundinum (pdf 0,3 Mb)

12. september 2014 06:22 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Engar breytingar hafa orðið síðan um miðnætti. Þrjátíu skjálftar hafa mælst, flestir með upptök í ganginum undir Dyngjujökli og við gosstöðvar, og svo við norðurbarm Bárðarbungu. Stærstu skjálftarnir eru um tvö stig. Nokkrir skjálftar hafa mælst við Öskju, Herðubreiðartögl og Tungnafellsjökul.

Milli kl. 18:00 og 24:00 í gær, 11. sept., var lítil en stöðug skjálftavirkni í kvikuinnskotinu, mest undir Dyngjujökli og nokkur við gosstöðvarnar. Stærstu skjálftarnir voru í Bárðarbunguöskjunni, 5,2 kl. 19:57 og 3,1 kl. 23:33.

Út í ána
""
Hraunjaðarinn kominn út í kvíslina að kvöldi 11. september. Jarðvísindastofnun Háskólans. Stækkanleg.

11. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Virkni á Bárðarbungusvæðinu er nokkuð svipuð og í gær. Alls hefur um 150 skjálfta orðið vart í sjálfvirka kerfinu síðan á miðnætti, flestir reyndust þeir í nyrðri hluta innskotsins. Enginn skjálfti fór yfir 2 í stærð fyrr en rétt í þessu (kl. 18:50). Um 40 jarðskjálftar urðu á brún Bárðarbunguöskjunnar. Þeir sterkustu í dag voru 5,3 kl. 00:07 og 4,3 kl. 05:00 og 4.5 kl. 14:23. Margir smáskjálftar mældust í Tungnafellsjökli og í nágrenni Herðubreiðar og Herðubreiðartagla, allir undir þremur í stærð. Engar markverðar breytingar hafa orðið.

Útbreiðsla
""
Útbreiðsla hraunsins, staðan að morgni 11. sept. 2014. Jarðvísindastofnun. Stækkanlegt. Jaðarinn (gula línan) fikrar sig nær Vaðöldu miðað við samskonar kort frá 9. september.

11. september 2014 11:30 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sátu jafnframt Sóttvarnarlæknir og fulltrúi Umhverfisstofnunar.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Ekki dregur úr gosinu í Holuhrauni. Samkvæmt athugunum á vettvangi er gosvirkni svipuð og undanfarna daga. Hraun rennur til austurs, lítill hluti þess breiðir úr sér til norðurs en megintungan rennur áfram í farveg Jökulsár á Fjöllum og áin flæmist til austurs undan hrauninu. Ekki er sprengivirkni þar sem hraunið rennur í ána en gufubólstrar stíga til himins.
  • Loftgæði í byggð:
    • Spár gefa til kynna að hár styrkur brennisteinsgasa gæti orðið á norðanverðum Austfjörðum, Fljótsdal, Héraði, Jökuldal og Vopnafirði. Svæði með háum styrk gæti orðið stærra. Ef fólk finnur fyrir óþægindum er mælt með að halda sig innandyra, loka gluggum og slökkva á loftræstingu. Hægt er að fylgjast með mælingum á loftgæðum á síðunni loftgæði.is. Veðurstofan birtir viðvaranir eftir því sem aðstæður breytast á vedur.is.
    • Tilmæli og leiðbeiningar frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.
  • Loftgæði á gossvæðinu:
    • Mikið gasstreymi er kringum eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og ekki er óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar.
  • Jarðskjálftavirkni í öskju Bárðarbungu breytist lítið frá degi til dags. Skjálftarnir dreifast einkum um norður- og suðausturhuta öskjumisgengisins. Skjálfti af stærðinni 5,3 varð klukkan 00:07. Dregið hefur nokkuð úr skjálftum við norðurenda kvikugangsins. Rúmlega 30 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Órói virðist vera svipaður og undanfarna daga.
  • GPS mælingar sýna óverulegar jarðskorpuhreyfingar þannig að kvikustreymi inn í ganginn virðist haldast svipað og útstreymi í gosinu í Holuhrauni.  Þegar litið er yfir tímabilið frá því gos hófst má hins vegar greina hreyfingar í átt að Bárðarbungu sem benda til áframhaldandi sigs í öskjunni.
  • Þrír möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Öskjusig í Bárðarbungu hættir áður en það verður mikið og gosið í Holuhrauni fjarar út.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu. Gos í Holuhrauni verður langvinnt eða vex. Mögulegt að sprungan lengist til suðurs inn undir Dyngjujökul og valdi jökulhlaupum og gjóskufalli. Einnig er mögulegt að sprungur opnist annarsstaðar undir jöklinum.
    • Stórt öskjusig í Bárðarbungu og gos í öskjubroti. Slíkt gos gæti brætt mikinn ís og valdið verulegu jökulhlaupi.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur fyrir Bárðarbungu en kóða fyrir Öskju hefur verið breytt í grænt.

Þetta upplýsingablað sem pdf (0,2 Mb)

11. september 2014 06:55 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 20 skjálftar mældust á umbrotasvæðinu í nótt  (00:00-06:00) og hefur þeim því heldur fækkað miðað við síðustu nótt. Skjálftavirknin er ennþá að mestu bundin við Bárðarbungu og norðurenda gangsins (við jaðar Dyngjujökuls). Skjálftahrinan sem hefur verið við Herðubreiðartögl er í rénun. Stærstu skjálftarnir urðu rétt upp úr miðnætti (M 5,3) og um fimm-leytið (M 4,3 og M 3) við  Bárðarbungu. Skjálftahrinan sem hefur verið við Herðurbreiðartögl er í rénum og hefur að mestu fært sig norður fyrir Herðubreið, þar hafa mælst um 16 skjálftar frá miðnætti (í sjálfvirka kerfinu).

10. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um 150 jarðskjálftar hafa mælst í sjálfvirka kerfinu síðan á miðnætti, flestir í nyrðri hluta kvikuinnskotsins milli eldstöðvarinnar og suður eftir því allt að 6 km inn undir Dyngjujökul, en um 30 voru í Bárðarbunguöskjunni og um 20 annarsstaðar á landinu.

Allir skjálftar í kvikuinnskotinu voru minni en 2,5 að stærð. Sterkustu skjálftarnir í öskjunni voru aftur á móti M5,5 kl. 05:28 í morgun á nyrðri brúninni, ásamt tveimur á syðri brúninni að stærð M4,1 kl. 15:51:00 og M4,8 kl. 15:51:14. Stærð seinni skjálftans er ef til vill aðeins ofmetin vegna skekkju sem kóðinn frá fyrri skjálftanum olli. Seinni skjálftinn er þó örugglega stærri.

Í heild má segja að virknin sé óbreytt. Skjálftar komu ekki alveg jafn ört og undanfarna daga en virknin er ekki á undanhaldi.

Blámóðan undir skýjum
""
MODIS mynd frá 13:10 sem sýnir hvernig gosmökkurinn (blátt) lá yfir Austurlandi. Stækkanleg.

10. september 2014 11:55 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Fundinn sátu jafnframt Sóttvarnarlæknir og fulltrúi Umhverfisstofnunar.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Ekkert dregur úr gosinu í Holuhrauni. Samkvæmt athugunum á vettvangi er gosvirkni svipuð og undanfarna daga. Hraun rennur áfram til austurs af svipuðum krafti og áður. Nú rennur hraunið í farveg Jökulsár á Fjöllum. Áin flæmist til austurs undan hrauninu. Ekki er sprengivirkni þar sem hraunið rennur í ána en gufubólstrar stíga til himins.

Loftgæði í byggð:

  • Upplýsingar um loftgæði í Reykjahlíð, á Egilsstöðum og á Reyðarfirði eru nú aðgegnilegar á vefsíðunni loftgæði.is. Dreifingarspá Veðurstofunnar gerir ráð fyrir að seinnipartinn í dag geti styrkur mælst á bilinu 30-40 µg/m³ á geira sem gæti náð yfir Vopnafjörð, Egilsstaði og Reyðarfjörð. Sá styrkur gefur ekki tilefni til neinna sérstakra ráðstafana. Tilmæli frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.

Loftgæði á gossvæðinu:

  • Mikið gasstreymi er í og í kringum eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og ekki er óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar.
  • Um 80 skjálftar hafa mælst frá miðnætti, þeir stærstu í norðurhluta Báðrarbunguöskjunnar, 5,5 og, 4,9 að stærð.  Órói virðist vera svipaður og undanfarna daga.
  • GPS mælingar sýna óverulegar jarðskorpuhreyfingar þannig að kvikustreymi inn í ganginn virðist haldast svipað og útstreymi í gosinu í Holuhrauni.

Þrír möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:

  • Öskjusig í Bárðarbungu hættir áður en það verður mikið og gosið í Holuhrauni fjarar út.
  • Stórt öskjusig í Bárðarbungu. Gos í Holuhrauni verður langvinnt eða vex. Mögulegt að sprungan lengist til suðurs inn undir Dyngjujökul og valdi jökulhlaupum og gjóskufalli. Einnig er mögulegt að sprungur opnist annars staðar undir jöklinum.
  • Stórt öskjusig í Bárðarbungu og gos í öskjubroti. Slíkt gos gæti brætt mikinn ís og valdið verulegu jökulhlaupi.

Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Þetta upplýsingablað sem pdf (0,3 Mb)

10. september 2014 06:40 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Hátt í 50 skjálftar mældust á umbrotasvæðinu í nótt. Skjálftavirknin er ennþá að mestu bundin við Bárðarbungu og norðurenda gangsins (við jaðar Dyngjujökuls). Enn mælast skjálftar við Herðubreiðartögl en heldur færri en í síðustu sólarhringa. Stærsti skjálftinn varð kl. 05:28:34 við norðanverða Bárðarbungu og var um 4,9 að stærð (ekki að fullu yfirfarinn; stærðarmat skv. USGS).

Hraunmyndir
""
Hraunmyndirnar eru síbreytilegar. Myndina tók Ólafur Freyr Gíslason 5. sept. kl. 09:39.

9. september 2014 18:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Síðan í morgun hafa um 230 jarðskjáfltar mælst. Aðalvirknin hefur verið í norðurhluta gangsins, norðan Herðubreiðar, við Herðubreiðartögl og í Bárðarbungu. Engir skjálftar yfir þrjá að stærð hafa mælst síðan rúmlega eitt í nótt.

Útbreiðsla
""
Útbreiðsla hraunsins að kvöldi 9. september. Jarðvísindastofnun. Stækkanlegt.

9. september 2014 11:55 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

  • Ekkert dregur úr gosinu í Holuhrauni.
  • Loftgæði í byggð: Styrkur styrkur brennisteinsdíoxíðs getur valdið óþægindum hjá fólki með undirliggjandi öndunarfæravandamál.
  • Loftgæði á gossvæðinu: Mikið gasstreymi er í og í kring um eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og því er ekki óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma.
  • Um 150 skjálftar hafa mælst frá miðnætti.
  • GPS mælingar sýna óverulegar jarðskorpuhreyfingar.
  • Sviðsmyndir eru hinar sömu og áður. Ítarlegt upplýsingablað frá fundinum (pdf-0,3 Mb).

9. september 2014 06:40 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Hátt í 50 skjálftar mældust á umbrotasvæðinu í nótt. Skjálftavirknin er ennþá að mestu bundin við Bárðarbungu, norðurenda gangsins og Herðubreiðartögl. Stærsti skjálftinn varð kl. 01:07 við norðanverða Bárðarbungu og var um 5,2 að stærð (ekki að fullu yfirfarinn; stærðarmat skv. USGS (5.4), EMSC (5.0) og VÍ-alert). Órói hefur verið stöðugur í nótt, virðist þó hækka aðeins á stöð Brúarjökli seinni hluta nætur.

8. september 2014 19:20 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Í dag hefur jarðskjálftavirknin verið áfram aðallega á norðurhluta gangsins, inn undir og út fyrir jaðar Dyngjujökuls. Stærsti skjálfti síðan í lok ágúst í ganginum mældist í dag kl. 16: 27, 4,5 að stærð. Stærstu skjálftar á barmi Bárðarbungu í dag voru:

kl. 06:15 4,8 að stærð
kl. 07:20 4,6 að stærð
kl. 14:48 5,0 að stærð
kl. 17:53 4,3 að stærð

Hrina smáskjálfta er í gangi norður af Herðubreið. Um 80 skjálftar hafa mælst, allir undir tveimur að stærð. Ekki er óalgengt að hrinur verði á þessu svæði. Vísindamenn á vettvangi búa sig undir að yfirgefa svæðið vegna aukins brennisteinstvíildis sem stafar af gosinu.

Hraunjaðarinn og áin
""
Eldstöðin í Holuhrauni 8. sept. 2014, austnorðausturjaðarinn, við Jökulsá á Fjöllum. Ljósmynd: Morten S. Riishuus.

8. september 2014 - sigdæld í Bárðarbunguöskjunni

""
Sig Bárðarbunguöskjunnar heldur áfram. Mælingin núna sýnir mesta sig 18,5 m en 15,8 m á föstudag. Jafnframt hefur sigskálin öll dýpkað.

8. september 2014 12:00 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra. Fundinn í dag sátu jafnframt fulltrúar Sóttvarnarlæknis og Umhverfisstofnunar.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Ekkert dregur úr gosinu í Holuhrauni.
    • Gosvirkni er svipuð og undanfarna daga. Hraun rennur til austurs af svipuðum krafti og áður. Það hægir ekki á hrauninu að það renni í Jökulsá á Fjöllum, áin flæmist til austurs undan hrauninu. Ekki er sprengivirkni þar sem hraunið rennur í ána en gufubólstrar stíga til himins.
    • Flatarmál hraunsins er nú áætlað 19 km2.
    • Engin virkni, hvorki hraun né kvikustrókar er merkjanleg á suðursprungunni. Veikt gasstreymi er upp úr kulnuðum gígunum
  • Loftgæði í byggð:
    • Sá styrkur brennisteinsdíoxíðs (SO2)  sem mælst hefur á vöktunarstöðvum í Reyðarfirði getur valdið óþægindum hjá fólki með undirliggjandi öndunarfæravandamál en aðrir ættu ekki að finna fyrir teljandi áhrifum.
    • Unnið er að því að bæta mælanet Umhverfisstofnunar til þess að mæla magn brennisteinsdíoxíðs (SO2) á fleiri stöðum í byggð. Tilmæli frá sóttvarnalækni og Umhverfisstofnun má finna á heimasíðum stofnananna.
    • Haldist gosvirkni svipuð má áætla að loftgæði verði sambærileg næstu daga.
  • Loftgæði á gossvæðinu:
    • Mikið gasstreymi er í og í kring um eldstöðina. Bráð lífshætta stafar af gasinu og því er ekki óhætt að nálgast svæðið án gasmæla og gasgríma. Vísindamenn hafa þurft að rýma svæðið þrisvar síðasta sólarhringinn vegna þess að gasstyrkur fór langt yfir hættumörk þegar vindátt breyttist skyndilega. Við gosstöðvarnar má búast við sífelldum staðbundnum breytingum á vindátt, vegna hitauppstreymis, sem gera aðstæður þar mjög hættulegar.
  • Dregið hefur úr skjálftavirkni á svæðinu. Um 80 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Í Bárðarbungu varð skjálfti að stærð 4,7 klukkan 07:20. Lítill og stöðugur órói hefur mælst síðustu daga.
  • Kvikustreymi inn í ganginn virðist haldast svipað og útstreymi í gosinu í Holuhrauni. GPS mælingar sýna óverulegar jarðskorpuhreyfingar.
  • Fjórir möguleikar eru áfram taldir líklegastir um framvindu. Sjá einnig sem pdf-skjal (0,3 Mb).

8. september 2014 06:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftavirknin síðan á miðnætti er sem fyrr aðallega á norðurhluta gangsins (inn undir og út fyrir jaðar Dyngjujökuls) og við sjálfa Bárðarbungu. Skjálftum hefur heldur fækkað miðað við síðastliðna sólarhringa, á fjórða tug skjálfta hafa verið staðsettir á umbrotasvæðinu síðan á miðnætti, enginn þeirra stór. Óróinn hefur verið stöðugur síðan í gærkvöldi og gos virðist stöðugt af vefmyndavélum að dæma.

7. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Í dag hafa flestir skjálftarnir verið í Bárðarbunguöskjunni, við gosstöðvarnar, undir Dyngjujökli og í Herðubreiðartöglum. Tveir stærstu skjálftarnir (4,6 og 5,4 að stærð) voru sl. nótt og snemma í morgun í Bárðarbunguöskjunni. Um 155 skjálftar hafa mælst síðan í morgun og órói á mælum er minni en í gær. Samkvæmt jarðvísindamönnum á vettvangi gossins eru miðgígarnir virkastir líkt og undanfarna daga. Nýjasti gígurinn, syðst á sprungunni, virðist ekki lengur vera virkur.

7. september 2014 12:00 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna RLS

  • Ekkert dregur úr gosinu í Holuhrauni. Kvikustreymi er milli 100 og 200 m3/s, hraunið gengur fram um 1 km á dag og var orðið um 16 km2 að stærð síðdegis í gær.
  • Gosvirkni er á sömu stöðum og áður en gosvirkni á syðri sprungunni sem opnaðist á föstudag er lítil. Hrauntungan nær nú 11 km til norðurs og er komin út í vestari meginkvísl Jökulsár á Fjöllum. Ekki hefur orðið vart við sprengivirkni þar sem áin og hraunið mætast en gufa stígur upp af hrauninu. Hvítt gosský nær í 3-4 km hæð og leggur til norður og norðausturs.
  • Skjálftavirkni á svæðinu er svipuð og í gær. Um 140 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Í Bárðarbungu varð skjálfti að stærð 4,6 klukkan 03:30 og annar 5,4 að stærð laust upp úr klukkan sjö. Það er með stærstu skjálftum sem orðið hafa í Bárðarbungu frá upphafi umbrotanna 16. ágúst. Kvikustreymi inn í ganginn virðist vera svipað og útstreymi í gosinu í Holuhrauni.
  • Sviðsmyndir eru hinar sömu og áður. Upplýsingablaðið frá fundinum (pdf 0,2 Mb).

7. september 2014 - nýtt kort af hrauninu

Hraunrennslið í Holuhrauni
""
Holuhraun, staðan að morgni dags 7.9.2014. Jarðvísindastofnun Háskólans, byggist á upplýsingum af vettvangi. Stækkanlegt.

7. september 2014 07:55 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftar voru alls 70 í nótt. Sá stærsti varð klukkan átta mínútur yfir sjö, 5,4 að stærð í Bárðarbunguöskjunni. Eldvirknin virðist á vefmyndavélum vera svipuð og fyrr og órói minnkaði er leið á nóttina. Hraunið nær nú að meginfarvegi Jökulsár á Fjöllum og gufubólstrar stíga upp.

6. september 2014 22:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftar mældust á svipuðum slóðum og síðustu daga, í Bárðarbungu, í ganginum bæði nyrst og undir Dyngjujökulssporðinum og nokkrir við Herðubreiðartögl. Tveir jarðskjálftar að stærð 4,3 og 4,4 mældust í Bárðarbungu í eftirmiðdaginn, kl. 14:32 og kl. 18:43 en í morgun kl. 05:40 mældist skjálfti að stærðinni 5 á svipuðum slóðum. Heildarfjöldi sjálfvirkt staðsettra skjálfta frá miðnætti er um 170. Sjá jarðskjálftakort. Jarðvísindamenn við gosstöðvar telja að virkni á gosstöðvunum sé svipuð og í gær. Útslag jarðskjálftaóróa er lítið í dag.

6. september 2014 - yfirborð jökulsins hefur sigið

""
Bárðarbunga – sig jökulyfirborðs (m). Mæling með TF-FMS frá því í gær borin saman við Lidar kort frá 2011 og yfirborðsmælingar frá í júní á þessu ári. Jarðvísindastofnun Háskólans.

6. september 2014 12:00 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Í eftirlitsflugi í gær var yfirborð Bárðarbungu mælt með radarhæðarmæli flugvélar Ísavia. Mælingarnar sýna stórar breytingar á yfirborði Bárðarbungu. Allt að 15 metra lækkun hefur orðið í miðju öskjunnar og nemur rúmmálsbreytingin um 0,25 km³. Lögun dældarinnar er í samræmi við að botn öskjunnar hafi sigið sem þessu nemur.
    • Sig af þessari stærðargráðu hefur ekki orðið á Íslandi síðan mælingar á jarðskorpuhreyfingum hófust hérlendis um miðja síðustu öld.
    • Engin merki sjást um eldgos eða aukinn jarðhita í Bárðarbunguöskjunni.
    • Rúmmál sigsvæðis í Bárðarbungu er verulegur hluti af áætluðu heildarrúmmáli kvikugangsins.
    • Sennilegasta skýringin er að þetta sig sé í tengslum við mikla jarðskjálftavirkni undanfarið og kvikustreymi neðanjarðar til norðausturs.
  • Í eftirlitsfluginu í gær fannst breið og grunn sigdæld í Dyngjujökli 10 km frá jökuljaðri. Önnur dæld 6 km frá sporði Dyngjujökuls sem fylgst hefur verið með undanfarna daga hefur farið dýpkandi og mældist 35 m djúp.
    • Sennilegt er að þessar dældir séu merki um stutt smágos sem orðið hafa undir jöklinum.
  • Ekkert dregur úr gosinu í Holuhrauni.
    • Gosvirkni er á tveimur sprungum. Megingosið er á sömu sprungu og verið hefur virk frá upphafi. Auk þess er enn gosvirkni á sprungu sem opnaðist í gærmorgun.
    • Hrauntungan nær nú 10 km til ANA og á tæpan km eftir í Jökulsá á Fjöllum.
  • Dregið hefur úr skjálftavirkni á svæðinu síðan í gær. Um 90 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Einn jarðskjálfti 5 að stærð mældist við Bárðarbunguöskjuna kl. 05:40 í morgun. 14 skjálftar hafa orðið stærri en 5 við Bárðarbungu síðan 16. ágúst.
  • Litlar breytingar eru á jarðskorpuhreyfingum norðan Vatnajökuls, mældum með GPS, síðan í gær.
  • Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og kvika brjótist ekki til yfirborðs á fleiri stöðum.
    • Gangurinn nái til yfirborðs á fleiri stöðum utan jökuls. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs undir jökli aftur og leiði jafnvel til umtalsverðs eldgoss. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
    • Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum, en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Upplýsingablaðið frá fundinum má vista sem pdf (0,3 Mb).

6. september 2014 - kort og loftmyndir

Einblínt að ofan
""
Mynd úr RapidEye gervitungli 06.09 2014 að beiðni "IsViews" verkefnisins sem Fjarkönnun ehf er aðili að. Stækkanleg.
Vakir yfir öllu
""
Landsat 8 falslitamynd frá NASA og USGS frá kl. 12:27 í dag. Gervihnattarmyndir má nýta á ýmsa vegu. Hér hefur Jarðvísindastofnun Háskólans unnið myndina í þeim tilgangi að meta umfang hraunstraumanna innan hraunbreiðunnar. Stækkanleg.
Gosmökkurinn í hádeginu
""
Gosmökkurinn kemur skýrt fram á þessari gervihnattarmynd frá í hádeginu. Stækkanleg.
Hnit suðurjaðars og útbreiðsla til norðausturs
""
Jarðvísindastofnun Háskólans 6. september 2014: Hnit suðurjaðars skv. upplýsingum úr flugi Almannavarna RLS. Útlínur hrauns 31.8-6.9. byggjast á ratsjármyndum frá Landhelgisgæslu TF-SIF og staðsetningarhnitum af vettvangi frá JHÍ. Kortagrunnur Landmælinga. Stækkanlegt. Flatarmál hraunsins er nú talið 14,8 km² (hraun við syðstu sprungu ekki talið með).

6. september 2014 06:18 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftar mældust á svipuðum slóðum og síðustu daga, í Bárðarbungu, í ganginum bæði nyrst og undir Dyngjujökulssporðinum og nokkrir við Herðubreiðartögl. Jarðskjálfti 5 að stærð mældist í Bárðarbungu kl. 05:40. Heildarfjöldi sjálfvirkt staðsettra skjálfta frá miðnætti er um 50. Sjá jarðskjálftakort. Eftir því sem best verður séð á vefmyndavélum í nótt er virkni á gosstöðvunum svipuð og í gær.

5. september 2014 19:30 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Síðan á miðnætti hafa mælst 270 skjálftar. Skjálftavirknin er svipuð og undanfarna daga þar sem mest virkni er nálægt norðurenda gangsins. Ekki hafa orðið merkjanlegar breytingar á óróa síðan hann jókst lítillega á næstu stöðvum við gosið upp úr klukkan 4 í nótt.

Tvær gossprungur
""
Að morgni 5.9.2014, nýja sprungan í forgrunni. Eldri sprungan fjær, virkni þar er enn mjög mikil. Ljósmynd: Þóra Árnadóttir.

5. september 2014 - nýtt kort

Hnit suðurenda nýrrar sprungu (táknað með rauðum þríhyrningi) og staða hraunjaðars (táknað með rauðum punkti) frá því í morgun. Kortið (stækkanlegt) sýnir einnig hvernig hraunið úr fyrri sprungunni hefur vaxið. Undir kortinu er ljósmynd af kvikustrókum á þeirri sprungu.

Hnit nýrra jaðra og útbreiðsla síðustu daga
""
Jarðvísindastofnun Háskólans 5. september 2014: Ný hnit samkvæmt upplýsingum úr flugi Almannavarna RLS. Útlínur hrauns 31.8-4.9. byggjast á ratsjármyndum frá Landhelgisgæslu TF-SIF og staðsetningarhnitum af vettvangi frá JHÍ. Kortagrunnur Landmælinga Íslands.
Kvikustrókar
""
Ljósmynd (og heiti!) af vefsíðu Jarðvísindastofnunar, frétt frá 5. september: Sprungan sem byrjaði að gjósa sunnudaginn 31. ágúst. Virkni að mestu bundin við Suðurgíg (Suðra), Norðurgíg (Norðra) og Miðgíga (Baug). Mestur gangur í Baug með 70-100 m háum kvikustrókum; virknin í Suðra einkennist af 30-50 m kvikustrókum en heldur smærri upp í gegnum hrauntjörnina í Norðra. Ljósmynd: Þorvaldur Þórðarson.

5. september 2014 12:10 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Um kl. 7 í morgun barst tilkynning frá fréttamanni RÚV sem flaug yfir svæðið um að nýjar gossprungur hefðu opnast sunnan við núverandi sprungu.
  • Farið var í eftirlitsflug kl. 8:30 með vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Háskóla Íslands.
  • Athuganir úr vélinni hafa leitt í ljós að:
    • Tvær gossprungur hafa myndast suður af gosstöðinni í Holuhrauni, í sigdalnum um 2 km frá Dyngjujökli.
    • Mun minni strókar eru frá nýju sprungunum, gufa og gas stígur til suðausturs.
    • Sigketillinn í Dyngjujökli virðist hafa dýpkað.
    • Engar breytingar er að sjá á Bárðarbungu.
  • Mikið brennisteinstvíildi mælist kringum gosstöðvarnar eins og í gær.
  • Mælingar sýna smávægilega aukningu í leiðni í Jökulsá á Fjöllum. 
  • Dálítill órói sást á jarðskjálftamælum upp úr kl. 3 í nótt. Draga fór úr honum um 6-leytið í morgun.
  • Töluverð virkni er í nyrðri gossprungunni (sprunga 1)  og er hæðin á  gufustróknum ca. 15.000 fet.
  • Ekkert bendir til þess að gosið í Holuhrauni sé í rénun. Hraunið úr sprungu 1 rennur enn aðallega til  ANA og hefur lengst síðan í gær.
  • Skjálftavirkni á svæðinu er svipuð og í gær. Um 170 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Tveir jarðskjálftar, 4,4 og 5,3, mældust við Bárðarbunguöskjuna um miðnætti.
  • Enn hefur hægst á jarðskorpuhreyfingum, mældum með GPS, og eru þær nú innan óvissumarka.
  • Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu: 
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
    • Gangurinn nái til yfirborðs á fleiri stöðum utan jökuls. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs undir jökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
    • Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum, en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Upplýsingablaðið frá fundinum má vista sem pdf (0,3 Mb)

MODIS Aqua sýnir mökkinn klukkan eitt
""
Gosmökkur úr Holuhrauni 5. september 2014. Virðist sveigja suður á bóginn rétt austan Vatnajökuls. Hluti úr stærri gervihnattamynd: NERC Satellite Receiving Station, University of Dundee, Channel 1, 4, 3, Aqua, Friday Sept 05 13:03:46 2014.

5. september 2014 06:20 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftar, til kl. 06:00, mældust á svipuðum slóðum og síðustu daga; í Bárðarbungu, í ganginum bæði nyrst og undir Dyngjujökulssporðinum og við Herðubreiðartögl. Tveir jarðskjálftar, 4,3 og 5,2 að stærð, voru mældir í Bárðarbungu kl. 23:33 (4. sept.) og kl. 01:19 í dag. Heildarfjöldi sjálfvirkt staðsettra skjálfta frá miðnætti er um 100. Eftir því sem best verður séð á vefmyndavélum í nótt er virkni á gosstöðvunum svipuð og í gær. Sjá kort.

4. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Virknin í Bárðarbungu og í Flæðum, norður af Dyngjujökli, heldur áfram af svipuðum mætti og í gær. Lágtíðnióróinn frá í gær minnkaði markvert í gærkvöldi. Um klukkan sex í morgun varð vart við óróa á ný, en miklu lægri en í gær. Þetta dvínaði skjótt og um hádegi var það að mestu horfið. Jarðskjálftavirkni heldur áfram á svipaðan hátt og í gær, að meðtöldum fjórum skjálftum stærri en M4 nærri Bárðarbungu. GPS mælingar gefa enn í skyn að rúmmál kvikugangsins aukist en þó ekki jafnhratt. Þetta bendir til þess að enn sé streymi kviku inn í ganginn meira en gýs út á yfirborði. Eldvirknin í gossprungunni heldur áfram af svipaðri ákefð. Samkvæmt vitnisburði viðstaddra þakti hraunið um 10-11 ferkílómetra í morgun og nú í dag hefur flatarmál þess aukist töluvert. Eldvirknin nú undir kvöld er heldur minni en í gærkvöldi.

4. september 2014 12:20 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Gos er enn í gangi í Holuhrauni og ekkert bendir til þess að það sé í rénun. Hraunið rennur aðallega til ANA og hefur lengst töluvert síðan í gær. Bráðabirgðamat frá um kl. 8 í morgun er að útbreiðsla hraunsins sé um 11 km2.
  • Stærstu skjálftar síðan á miðnætti eru fjórir, 4-5 að stærð, allir í Bárðarbunguöskjunni. Alls um 180 skjálftar hafa mælst síðan á miðnætti, flestir á svæðinu við jaðar Dyngjujökuls. Sá stærsti var 4,8 að stærð.
  • Órói sem sást á mælum í gær dó út í gærkvöldi og byrjaði aftur í morgun en er mun minni en í gær. Ekki hefur verið staðfest hvaðan þessi órói kemur en hugsanlegt er að kvika hafi komist í snertingu við vatn.
  • Ekki eru merki um gos undir Dyngjujökli. Engar augljósar breytingar eru á leiðni eða vatnsflæði í ám. Í yfirlitsflugi TF-SIF var ekki að merkja aukið vatnsflæði á eða frá jöklinum. Breytingar sáust heldur ekki á sprungum. Ratsjármyndir sýna engar breytingar.
  • GPS-mælingar síðustu 24 klukkustundir sýna að hægt hefur á hreyfingum. Færslur á stöðvum norðan Vatnajökuls benda þó til rúmmálsaukingar í ganginum. Ekki sjást verulegar breytingar á stöðvum í nágrenni Bárðarbungu.
  • Engar tilkynningar um öskufall hafa borist. Mælanlegt öskufall er ekkert.
  • Brennisteinstvíildi mælist kringum eldstöðina.
  • Gufuský lagði undan vindi í gær en er kyrrstætt í dag þar sem lygnt er á svæðinu. Magn brennisteinstvíildis í gufunni á fjarlægari mælistöðvum er nokkuð undir öryggismörkum og telst ekki hættulegt. Búast má við hærri gildum í dag nær eldstöðvunum þar sem lygnt er. Vindur mun snúast til norðurs og gufuna leggur þá til suðurs.

    Hæð skýsins er um 6 km.
  • Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
  1. Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
  2. Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
  3. Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  4. Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum, en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Upplýsingablaðið frá fundinum má vista sem pdf (0,3 Mb).

Eldar í Holuhrauni
""
Eldstöðvarnar snemma að morgni 4. september 2014. Gígar á miðsprungu; horft í austur, þ.e. suður er til hægri á mynd. Gígurinn hægra megin hefur alltaf verið virkur en sá til vinstri byrjaði að myndast 2. sept. og hefur breytilega virkni; hvarf reyndar seinna þennan morgun. Hæð gosstróka mest 113 m. Ljósmynd: Ármann Höskuldsson.

4. september 2014 06:09 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Virkni frá kl. 00:00-06:00: Órói sem sást á mælum í gær dó út um 21:30 í gær og sást ekki aftur um nóttina. Stærsti skjálfti næturinnar mældist um kl. 3:45, 4,8 að stærð. Hann var staðsettur nyrst í Bárðarbunguöskju. Smáskjálftar mældust á svipuðum slóðum og áður, í Bárðarbungu, í ganginum bæði nyrst og undir Dyngjujökulsporðinum, austan Öskju og Herðubreiðartagla. Helsta nýnæmið var að fáeinum smáskjálftum er mældust 6-7 km norður af Herðubreið. Rúmlega 80 skjálftar hafa verið sjálfvirkt staðsettir í nótt. Ekki sést til gosstöðva á myndavélum sem stendur en virkni þar var svipuð síðast er sást til gosstöðvanna. Sjá jarðskjálftakort: kort1 (þrjú mismunandi) og kort2 (vikuyfirlit).

Útsýni gærdagsins
""
Flogið yfir sporð Dyngjujökuls í átt að gosstöðvunum 3. september 2014 klukkan 16:30. Ljósmynd: Ólafur Freyr Gíslason.

3. september 2014 - óvenjuleg upptaka á staðnum

Óvenjuleg upptaka af eldstöðvunum í Holuhrauni sýnir þyrilfyrirbæri sem líklega er úr gasi og hugsanlega öskuögnum. Tækið er Nicarnica Aviation's NicAIR II á vegum Fred Prata.

3. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Jarðskjálftavirkni heldur enn áfram í nyrðri hluta kvikugangsins, milli eldstöðvanna og inn undir Dyngjujökul til suðurs, allt að 6 km innfyrir jökuljaðarinn. Jarðskjálftar verða ekki eins ört og undanfarna daga. Nokkrir urðu í Bárðarbungu, allir undir M4 síðan M5,5 varð síðastliðna nótt (kl. 03:09). Eldvirkni á sprungunni í Holuhrauni er stöðug, engar markverðar breytingar voru tilkynntar frá þeim sem eru á vettvangi.

Ástæður aukins óróa frá því í morgun eru enn óljósar og enn er verið að vinna úr gögnunum. Engin merki eru um gos undir Dyngjujökli. Í flugi með TF-SIF eftir hádegið urðu vísindamenn hvorki varir við frekari sigdældir í jöklinum né aukið vatnsrennsli í ám. Vatnshæðarmælar í Jökulsá á Fjöllum sýna engar óvenjulegar breytingar í rennsli og leiðni. Lágtíðnióróinn sést enn á jarðskjálftamælum en styrkur hans er misjafn.

Vinnukort af Holuhrauni
""
Útbreiðsla nýja hraunsins í Holuhrauni árla dags 3. september 2014 (gula línan). Kortið (stækkanlegt), sem er frá Jarðvísindastofnun Háskólans, byggist á ratsjármyndum frá Landhelgisgæslunni og GPS hnitum af vettvangi frá JHÍ, loftmynd frá Loftmyndum ehf og kortagrunni Landmælinga Íslands.

3. september 2014 12:20 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Skjálftavirkni heldur áfram, um 160 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Flestir skjálftar mælast á nyrsta hluta Dyngjujökuls. Kl. 03:08 mældist skjálfti að stærð 5,5 norðantil í Bárðarbunguöskjunni.
  • GPS mælingar sýna að kvikugangurinn hefur stækkað frá því að gosið hófst, það bendir til að meiri kvika hafi farið inn í ganginn en upp úr honum í gosinu.
  • GPS mælingar sýna að hægt hefur á jarðskorpuhreyfingum í kringum kvikuganginn sem hefur verið að myndast frá því að atburðir hófust.
  • Ratsjármyndir sýna 0,5 - 1 km breiðan sigdal sem hefur myndast fyrir framan Dyngjujökul og undir honum. Greina má merki sigs tæpa 2 km inn undir jökul. Þykkt jökulsins dregur úr sýnilegum ummerkjum sigsins, svo líklega nær sigið lengra undir jökulinn.
  • Í ljósi gagna frá GPS mælingum, ratsjármyndum og jarðskjálftamælingum þá minnkar ekki hætta á að gos brjóti sér leið suður frá gossprungunni og upp undir Dyngjujökul. Þeirri atburðarás fylgir bráð flóðahætta á flæðum framan við Dyngjujökul. Í ljósi þess verður farið yfir hættumat fyrir vísindamenn sem starfa á svæðinu.
  • Eldgosið heldur áfram í Holuhrauni, meginhrauntungan stefnir í ANA.
  • Kl. 08:00 í morgun var heildarflatarmál hraunsins áætlað 7,2 km2.
  • Engar tilkynningar um öskufall hafa borist. Öskuframleiðsla er lítil sem engin.
  • Brennisteinsdíoxíð mælist í kringum eldstöðina. Gosmökkur berst til norðausturs við gosstöðvarnar.
  • Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir um framvindu:
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
    • Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Upplýsingablaðið frá fundinum má vista sem pdf (0,3 Mb).

Mökkur án ösku
""
Mökkur án ösku sem rís yfir eldstöðvarnar í Holuhrauni 3.9.2014. Ljósmynd: Richard Yeo.

3. september 2014 06:24 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Smáskjálftavirkni hélt áfram á svipuðum nótum og í gær fram til klukkan 03:09 er skjálfti, 5,5 að stærð, varð norðantil í Bárðarbunguöskju. Í framhaldinu jókst skjálftavirknin, bæði á svæðinu nyrst undir Dyngjujökli suður af gosstöðvunum en þó sérstaklega í Herðubreiðartöglum. Stærsti skjálftinn þar, hingað til, var tæplega 3 að stærð. Sjálfvirkt staðsettir skjálftar eru kringum 130 klukkan 06:00.

Eftir jarðskjálftann í Bárðarbungu klukkan 03:09 jókst órói lítillega á stöðvunum næst gosinu en fór að draga aftur úr um klukkan 5. Engin merki sáust í infrasound-gögnum og ólíklegt er að ástæðan sé veður, það var gola á svæðinu og engin stór lægð á leiðinni. Það rigndi á svæðinu í gærkvöldi og skúraleiðingar voru í nótt en tímasetningar virðast ekki passa við tíma óróans. Uppruni hans er óþekktur. Eftir því sem best verður séð á vefmyndavélum er virkni á gosstöðvunum svipuð og í gær. Sjá kort.

Siggengi
""
Siggengi skoðuð 3. september 2014. Þau eru í bólstra- og móbergshrauk sem liggur u.þ.b. 2 km norðan við Dyngjujökul. Ljósmynd: Þorvaldur Þórðarson.

2. september 2014 18:30 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá miðnætti hafa um 400 jarðskjálftar mælst í sjálfvirka kerfinu, um 300 færri en á sama tíma í gær. Aðalvirknin er í kvikuganginum einkum norðan til. Tveir jarðskjálftar mældust við brún Bárðarbunguöskjunnar í dag. Sá fyrri M4,7 við hana norðanverða klukkan 11:26 og sá síðari M4,3 við hana sunnanverða  klukkan 13:55. Nokkrir skjálftar urðu við Herðubreiðartögl. Sjá jarðskjálftakort.

Á vettvangi
""
Þorgils Ingvarsson skiptir um geyma í hitamyndavél við nýja hraunið í Holuhrauni kl. 09:30 2. september 2014. Ljósmynd: Baldur Bergsson.

2. september 2014 12:00 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Skjálftavirkni er mun minni undanfarnar 24 klst, eða um helmingur þess sem hún hefur verið undanfarna daga. Frá miðnætti hafa mælst um 300 skjálftar. Á sama tíma í gær, 1 september, greindust 500 skjálftar á mælum. Skjálftarnir síðan á miðnætti voru við gosstöðvarnar, sá stærsti 3 að stærð. Nokkrir minni voru í öskju Bárðarbungu.
  • GPS-tæki í nágrenni innskotsins sýnir mun minni færslur en fyrir gosið. Það hefur gerst á sama tíma og skjálftavirknin hefur minnkað. Þetta gefur til kynna að kvikuflæðið inn í ganginn og kvikuflæði inn í gosinu eru gróft séð í jafnvægi eins og er.
  • Engin aska kemur frá gosinu.
  • Hvítur gosmökkur rís um 4,5 km frá gosstöðvunum. Vindáttin stýrir áttinni sem mökkurinn fer. Í gær náði hann um 60 km til norð-norðausturs.
  • Í samanburði við gærdaginn mælist nú meira brennisteinsdíoxíð undan vindi frá eldstöðinni.
  • Sandstormur á gossvæðinu kann að hafa blandað örfínum ögnum upp í gosmökkinn, og kann að útskýra ljósbrúna móðu yfir Egilsstöðum í morgun.
  • Gossprungan er um 1,5 km á lengd og um 4,5 km frá jökulrönd Dyngjujökuls.
  • Klukkan 14:00 í gær var flatarmál hraunsins um 4,2 km2, klukkan 08:00 í morgun hafði rönd þess teygt sig 1,5 km til aust-suðausturs.
  • Eldgosið heldur áfram þótt það virðist hafa dregið lítillega úr virkninni frá því sem var í gær.
  • Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir:
  1. Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
  2. Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný norðan Dyngjujökuls, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
  3. Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  4. Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup komi niður Jökulsá á Fjöllum en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

    Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

Gasmælingar
""
Baldur Bergsson mælir gas í hrauninu sem kom upp aðfaranótt 29. ágúst. Myndin er tekin 30 ágúst. Ljósmynd: Þorgils Ingvarsson.

2. september 2014 06:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Eldgosið í Holuhrauni er stöðugt. Vefmyndavélar hafa ekki sýnt breytingar frá í gær, 1. september, hvorki í hraunflæði né hegðun gossins. Jarðskjálftavirkni hefur verið í rólegri kantinum í nótt. Stærsti skjálftinn, 3,1 að stærð, mældist snemma nætur. Jarðskjálftar á tímabilinu 00:00 til 06:50 voru um 110. Flestir skjálftanna, þar á meðal sá stærsti, urðu í norðurhluta berggangsins en virknin náði þó suður undir sporð jökulsins. Sjá kort.

1. september 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá miðnætti hafa rúmlega 700 jarðskjálftar mælst í sjálfvirka kerfinu, heldur færri en undanfarna daga. Aðalvirknin er í bergganginum. Tveir jarðskjálftar, annar M5,0 klukkan 08:58 og hinn M5,3 klukkan 11:41. Tilkynningar bárust um að þeir hefðu báðir fundist á Akureyri. Rúmlega 140 skjálftar mældust við Herðubreiðartögl. Fáir skjálftar urðu við Öskju.

1. september 2014 17:47 - puntkar úr eftirlitsflugi

Flugvél Landhelgisgæslunnar, TF-SIF, flaug yfir umbrotasvæðið við norðanverðan Vatnajökul kl. 13:45 - 16:30. Í fluginu voru vísindamenn frá Jarðvísindastofnun Háskólans, Veðurstofu Íslands og fulltrúi frá Almannavarnadeild Ríkislögreglustjóra. Nokkuð skýjað var á svæðinu en þokkalegt skyggni náðist í lágflugi auk þess sem radarmyndir voru teknar í háflugi. Gossprungan í Holuhrauni var könnuð, útbreiðsla hrauns, og sigdældir í Vatnajökli (suðaustan Bárðarbungu og í Dyngjujökli) kannaðar.  Helstu niðurstöður eru eftirfarandi:

Gossprunga og hraun:

  • Gossprungan er rúmlega 1,5 km á lengd. Þar af er samfellt gos á um 600-800 m löngum kafla nærri miðbiki hennar. Stakur gígur er virkur syðst á gossprungunni en ekki rennur hraun að ráði frá honum nú. Kvikustrókar rísa í nokkurra tuga metra hæð þar sem virknin er mest um miðbikið.
  • Hraunið nær 3,5 km til ANA frá miðju gossprungunnar. Breidd þess er mest um 1,6 km en mjókkar síðan eftir því sem lengra dregur frá gígunum. Endi hraunsins myndar um 500 m breiða tungu. Samfelld hrauná liggur eftir miðju hrauninu langleiðina að jaðri. Víða er glóð í jöðrum hraunsins. Ekki varð séð að vatn úr kvíslum Jökulsár næði neinstaðar að jaðrinum.
  • Flatarmál hraunsins er nú rúmir 4 km2. Gróflega áætlað eru nú (kl. 16) komnir upp 20-30 millj. rúmmetrar af hrauni. Miðað við stærð hraunsins í gærkvöldi hafa bæst við 5-10 millj. rúmmetrar á 18-19 tímum. Meðalrennsli hraunsins yfir þetta tímabil er því af stærðargráðunni 100 m3/s.
  • Tvær litlar sigdældir í Dyngjujökli í stefnu gossprungunnar og sigdalsins sunnan hennar virtust óbreyttar frá því á föstudag 29. ágúst.
  • Radarmyndir voru teknar af Bárðarbungu og sigdældum suðaustan hennar. Ekki varð vart við breytingar.

Gosmökkur:

  • Mökkur, hvítur að lit, steig upp af gosstöðvunum. Blár litur sást neðst í mekkinum. Mökkinn leggur til austnorðausturs. Hann rís hæst í 15000 feta hæð (4,5 km y.s.) ca. 10 km frá gosstað. Mökkurinn myndar ský með mjög skarpri efri og neðri brún. Neðri brúnin er í 6500 fetum (2,0 km hæð y.s.). Þetta ský nær a.m.k. 60 km til NNA. Suðurjaðar þess liggur yfir Báruvatni, Laugarvalladal og syðsta hluta Lagarins. Skýið er um 10 km breitt, 30 km norðaustan gosstöðvanna. Sandrok sem á uppruna á Flæðunum, liggur undir mekkinum og skýinu. Ekki var hægt að sjá að nein aska félli úr skýinu enda bendir hvíti liturinn til þess að öskumagn sé hverfandi. Í stóru skjali með skýringum (pdf 32,8 Mb) má skoða ljósmyndir af mekkinum: Halldór Björnsson, Pálmi Erlendsson og Emmanuel Pagneux.
Hvítur mökkur
""
Upptök makkarins eru gossprunga sem er nokkur hundruð metra löng. Einnig sést virkni í litlum gíg fremst á myndinni. Ljósmynd: Halldór Björnsson. Fleiri myndir í tengli fyrir ofan myndina.

1. september 2014 12:23 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra. Upplýsingablaðið frá fundinum má vista sem pdf (0,3 Mb).

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Hraungos stendur enn yfir í  Holuhrauni. Hraunið rennur til norðurs frá gosstöðinni.
  • TF-SIF fer í loftið kl. 13:00 og flýgur yfir svæðið með vísindamenn frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun og fulltrúa Almannavarnadeildar Ríkislögreglustjóra. Upplýsinga er að vænta síðar í dag.
  • Kl. 20:00 í gærkvöldið náði hraunið yfir um 3 km2 svæði. Rúmmál hraunsins er talið vera á milli 16 til 25 milljón rúmmetrar.
  • Ekkert öskufall er frá gosstöðvunum.
  • Gasbólstrar og gufa rísa frá sprungunni í nokkur hundruð metra hæð næst eldstöðvunum. Bólstrarnir stíga síðan í allt að 1200 metra hæð þegar fjær dregur.
  • Gasmælar hafa verið settir upp í nágrenni gosstöðvanna í Holuhrauni í tengslum við FutureVolc verkefnið. Gasmælingar leiða í ljós umtalsvert magn af brennisteinssamböndum í gosmekkinum. Því getur mikil hætta falist í því að nálgast svæðið. Mikilvægt er að þeir sem fara nærri gosstöðvunum séu með gasmæla og gasgrímur.
  • GPS mælingar sýna áframhaldandi láréttar færslur vegna gliðnunar við norðurjaðar Vatnajökuls. Ekki sjást skýr merki um þrýstingslækkun í ganginum í tengslum við eldgosið en greina má óreglu í GPS færslum í næsta nágrenni við hann. Berggangurinn virðist ekki hafa færst til norðurs svo nokkru nemi.
  • Nokkuð dró úr skjálftavirkni þegar gos hófst. Enn er þó umtalsverð skjálftavirkni en um 500 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Mesta virknin er enn á 15 km löngu svæði með miðju á jaðri Dyngjujökuls.
  • Kl. 08:58 mældist skjálfti 5 að stærð í Bárðarbunguöskjunni og annar að stærð 5,2 kl. 11:41 á sama svæði.
  • Enn er óvissa um hvert framhaldið á atburðarásinni verður. Fjórir möguleikar eru enn taldir líklegastir:
  1. Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
  2. Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
  3. Gangurinn nái til yfirborðs og annað eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  4. Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum, en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

1. september 2014 06:50 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Framvindan frá því á miðnætti til kl. 06:50 1. september:

Eldsumbrot í Holuhrauni:

Eldgosið í sprungunni er stöðugt. Ekki hefur orðið vart við sprengingar og hraunflæði er jafnt. Hvorki jarðskjálftamælar né vefmyndavélar sýna neinar augljósar breytingar frá í gærkvöldi. Nánari lýsingar frá vísindamönnum á staðnum koma væntanlega fljótlega.

Jarðskjálftavirkni:

Um það bil 250 jarðskjálftar hafa mælst á tímabilinu. Flestir hafa þeir orðið í norðurhluta berggangsins, frá gosstöðvunum og í suður, um 10 km inn í Dyngjujökul. Stærstu skjálftarnir voru allt að 2. Skjálftavirkni hefur minnkað eftir að gosið hófst vegna minni þrýstings í bergganginum en heldur þó áfram. Nokkrir skjálftar hafa orðið við brúnir Bárðarbunguöskjunnar, þeir stærstu 4,2 kl. 03:09 við suðurbrún hennar og 4,5 kl. 04:59 við norðurbrúnina. Sjá kort.

Á Öskjusvæðinu urðu flestir jarðskjálftar við Herðubreiðartögl. Stærsti skjálftinn þar mældist 2,9 kl. 02:56. Jarðskjálftar á þessu svæði eru algengir og jarðskjálftavirknin núna þarf ekki að tengjast aukinni spennu vegna eldsumbrotanna (endi bergganganna er í um 25 km fjarlægð í suðvestur frá þessu jarðskjálftasvæði). Engra jarðskjálfta varð vart í Öskju í nótt.

Horfið listaverk náttúrunnar
""Hraunið sem kom upp í Holuhrauni aðfaranótt 29. ágúst 2014. Myndin er tekin kl. 10:52. Náttúran var greinilega ekki ánægð með verkið og hraunaði yfir það eftir tvo sólarhringa með stærra listaverki sem enn er í mótun. Ljósmynd: Sara Barsotti.

31. ágúst 2014 18:21 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Fáar breytingar frá stöðuskýrslu fyrr í dag. Nú eru skjálftarnir orðnir um 700 síðan á miðnætti. Klukkan 16:12 varð skjálfti við norðanverðan öskjubarm Bárðarbungu og var hann M4,9. Aðalskjálftavirknin hefur verið í ganginum. Nokkrir skjálftar hafa verið staðsettir við öskjubarminn, einkum norðanverðan. Lítil virkni hefur verið við Öskju en nokkur við Herðubreiðartögl. Enn er mjög hvasst á svæðinu.

31. ágúst 2014 16:41 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 310814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Veðurskilyrði gera erfitt að fylgjast með gosinu en vísindamenn eru á staðnum og nota hvert tækifæri til þess að afla upplýsinga um kviku- og gas útstreymi. Litakóði Bárðarbungu fyrir flug var færður á rautt í upphafi gossins, en flutt niður á appelsínugult klukkan 15:00 UTC. Litakóði Öskju er áfram gulur.

31. ágúst 2014 14:45 - frá vakthafandi veðurfræðingi

Vel hefur sést til eldstöðvarinnar nú síðustu mínúturnar og engin gosaska er sjáanleg. Því hefur litakóði fyrir flug verið endurmetinn og ákveðið að færa hann yfir á appelsínugult.

31. ágúst 2014 12:07 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Hraungos hófst í Holuhrauni, líklega upp úr kl. 04 í nótt, á sama stað og gaus fyrir tveimur dögum. Sprungan virðist vera uþb. 1,5 km löng. Tekið var eftir því á vefmyndavél Mílu um 05:51. Færri skjálftar fylgja gosinu en því fyrra, en meira hraun kemur upp.
  • Hraunstraumurinn var uþb 1 km breiður og um 3 km langur til norðausturs um kl. 07:30. Hraunið er talið nokkurra metra þykkt og flæðið var að líkindum um 1000 m3 á sek.
  •  Skjálftavirkni hefur verið lítil á gossvæðinu. Um 500 skjálftar hafa mælst á svæðinu, sá stærsti 3,8 í Bárðarbunguöskjunni. Óveður á svæðinu gerir það að verkum að minni skjálftar greinast verr.
  • GPS-mælingar sýna áframhaldandi gliðnun á svæðinu norðan Dyngjujökuls. Gasbólstrar rísa frá sprungunni í nokkur hundruð metra hæð.
  • Veðurskilyrði gera erfitt að fylgjast með gosinu en vísindamenn eru á staðnum og nota hvert tækifæri til þess að afla upplýsinga um kviku- og gasútstreymi
  • Athugað verður hvort hægt er að fljúga yfir gosstöðvarnar síðar í dag en veður hamlar flugi í augnablikinu.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er rauður fyrir Bárðarbungu og gulur fyrir Öskju.

31. ágúst 2014 08:40 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Annað eldgos er hafið í Holuhrauni. Það virðist vera á sama stað og eldgosið sem hófst á föstudagsmorgun en teygir sig um 500 metrum lengra til norðurs og einnig lengra til suðurs. Hraun rennur til austurs. Talið er að gosið hafi hafist um kl. 05:15.

Gosið virðist kraftminna en það fyrra og nánast enginn órói sýnilegur á skjálftastöðvum sem næstar eru en þess ber að geta að mikið suð er á mælunum vegna veðurs. Vísindamenn sem staddir eru á svæðinu hafa staðfest að gosið sé samfellt og frekar hljóðlátt. Litakóða fyrir Bárðarbungueldstöðina hefur verið breytt í rautt.

Nýju eldarnir í Holuhrauni
""
Eldarnir um kl. 07:15. Ljósmynd: Benedikt Gunnar Ófeigsson.

Annað eldgos í Holuhrauni nýhafið. Myndskeið: Benedikt G. Ófeigsson.

30. ágúst 2014 18:34 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Yfir 1100 jarðskjálftar hafa mælst síðan á miðnætti, langflestir á nyrðri hluta kvikugangsins, sjá kort. Eins og sagt var í morgun, þá nær hinn virki hluti innskotsins frá u.þ.b. fjórum km suður af jökuljaðrinum og til norðurs að gosstöðvunum þar sem hraun kom upp í gær. Engin merki sjást um það að kvikugangurinn sé að lengjast til norðurs. Engir jarðskjálftar yfir 4 að stærð hafa mælst á brún Bárðarbunguöskjunnar síðan í morgun. Einn skjálfti, M2,1 að stærð, varð á norðurbrúninni kl. 13:40. Nokkrir smáir skjálftar urðu kringum eldfjallið Öskju. Í heild má segja að engin markverð breyting hafi orðið á jarðskjálftavirkninni.

30. ágúst 2014 11:45 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindamannaráðs í morgun kom eftirfarandi fram:

  • Skjálftavirkni er enn mjög mikil, rúmlega 700 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Mest virkni hefur verið á 15 km löngu svæði með miðju á jaðri Dyngjujökuls. Hefur sú virkni ekki færst norðar í tvo sólarhringa.  
  • Stærstu skjálftarnir frá miðnætti voru:  Klukkan 02:35, af stærðinni 4,5 í norðurhluta Bárðarbunguöskju, kl. 06:18 annar stór af stærðinni 4,2 á svipuðum slóðum. Sá þriðji af stærðinni 5,4 mældist kl. 7:03 á suðurbrún Bárðarbunguöskjunnar.
  • Um 20 skjálftar hafa mælst í kring um Öskju. Spennubreytingar vegna berggangsins gætu skýrt þessa virkni.
  • GPS mælingar sýna áframhaldandi láréttar færslur vegna gliðnunar við norðurjaðar Vatnajökuls.
  • Engar óvenjulegar breytingar hafa mælst á rennsli í Jökulsá á Fjöllum. Það sama á við um aðrar ár sem renna norðvestur úr Vatnajökli.
  • Sýni voru tekin úr Holuhrauni í gær og eru í efnagreiningu.
  • Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Fjórir möguleikar eru taldir líklegastir:
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný norðan Dyngjujökuls, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
    • Gos í Bárðarbungu. Gosið gæti leitt til jökulhlaups og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Mestar líkur eru á að hlaup kæmi niður Jökulsá á Fjöllum, en ekki er hægt að útiloka aðrar hlaupaleiðir: Skjálfandafljót, Kaldakvísl, Skaftárkatla og Grímsvötn.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur yfir Bárðarbungu og gulur yfir Öskju.

30. ágúst 2014 07:20 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Klukkan sjö höfðu 450 jarðskjálftar mælst síðan á miðnætti, langflestir á nyrðri hluta kvikugangsins, sjá kort. Hinn virki hluti innskotsins nær frá u.þ.b. fjórum km suður af jökuljaðrinum og til norðurs að gosstöðvunum þar sem hraun kom upp í gær. Aðeins nokkrir smáir skjálftar hafa verið staðsettir norður af gosstöðvunum og nú sjást þess engin merki að kvikugangurinn sé að lengjast til norðurs. Sterkustu jarðskjálftarnir á þessu svæði voru M2,7 kl. 03:01 og M2,8 kl. 06:19.

Nokkrir hafa mælst á brún Bárðarbunguöskjunnar, þeir sterkustu M4,5 kl. 02:35 og M4,2 kl. 06:18, báðir á norðurbrún. Á suðurbrúninni varð skjálfti kl. 07:03, M5,4 að stærð. Margir atburðir af svipaðri stærð hafa gerst í kringum öskjuna undanfarna daga. Túlkunin er sú, að þeir tengist hugsanlega sigi í eldfjallinu vegna lækkunar í kvikuþrýstingi í kvikuhólfinu þar undir. Nokkrir smáir skjálftar urðu kringum eldfjallið Öskju. Í heild má segja að engin markverð breyting hafi orðið á jarðskjálftavirkninni.

29. ágúst 2014 18:30 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Litlar breytingar frá því að stöðuskýrslan var send út nú síðdegis. Skjálfti M4,1 varð klukkan 16:27 við norðanverða brún Bárðarbunguöskjunnar. Fjöldi skjálfta úr sjálfvirka kerfinu er álíka og á sama tíma í gær þ.e. um 1200.

29. ágúst 2014 16:20 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 290814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Ekki er gott að segja um framhaldið, en þrír möguleikar eru taldir líklegastir: * Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss. * Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný norðan Dyngjujökuls, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni. * Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni. Klukkan 10 færði Veðurstofa Íslands litakóðann fyrir flug yfir Bárðarbungu á appelsínugulan þar sem ekki er talið líklegt að aska berist upp í lofthjúpinn. Litakóði fyrir flug yfir Öskju er enn gulur.

29. ágúst 2014 - minnispunktar úr eftirlitsflugi

TF-SIF, flugvél Landhelgisgæslunnar flaug yfir umbrotasvæðið við norðanverðan Vatnajökul í morgun milli kl. 10 og 12:30. Í fluginu voru vísindamenn frá Jarðvísindastofnun Háskólans, Veðurstofu Íslands og fulltrúi frá Almannavarnadeild Ríkislögreglustjóra. Gott skyggni var á svæðinu. Gossprungan í Holuhrauni var könnuð, útbreiðsla hrauns, útbreiðsla sprungna í og við Holuhraun og norðurjaðar Dyngjujökuls og sigdældir suðaustan Bárðarbungu kannaðar. Helstu niðurstöður eru eftirfarandi:

  • Gossprungan er um 600 m á lengd með stefnu SSV-NNA. Hún er nyrst í Holuhrauni og er suðurendi hennar rúmlega 5 km frá jökuljaðri. Gígarnir eru á sama stað og nyrstu gígar Holuhrauns. Engin gosvirkni sást en gufur stíga upp af gosopunum og ná nokkra tugi metra í loft upp. Hrauntungur hafa runnið til beggja átta og ná 100-200 út frá gígunum. Gjóskumyndun hefur verið mjög lítil. Ljósleit dreif, e.t.v. leirdreif, nær 0,5-1 km til vesturs út frá gossprungunni. Flatarmál hraunsins er um 100 þús. fermetrar (0,1 km2) og magn kviku sem komið hefur upp er um 0,4 milljón rúmmetrar sem er setur þennan atburð í flokk minnstu eldgosa.
  • Gossprungan liggur í miðju um eins kílómetra breiðs sigdals sem myndast hefur undanfarna daga norðan Dyngjujökuls vegna framrásar gangsins í jarðskorpunni. Nyrstu sprungur hans eru nokkuð norðan við gossprunguna. Umtalsverðar breytingar hafa ekki orðið á sprungunum frá í gær.
  • Í Dyngjujökli sunnan gossprungunnar hafa ekki orðið breytingar samfara gosinu.
  • Engin aukning hefur orðið á rennsli Jökulsár á Fjöllum við gosið enda engin merki um aukna bráðnun.
  • Sigdældir suðaustan Bárðarbungu hafa ekki breyst að ráði frá í gær.
  • Engar breytingar var að sjá í Öskju.
  • Skýjað var að mestu yfir Grímsvötnum og þau ekki skoðuð sérstaklega.

Hnit á endum gossprungunnar:
Suðurendi: 64°52.29‘N 16°50.01‘V
Norðurendi: 64°52.01‘N 16°50.32‘V

Ljósmyndir úr þessu flugi má sjá í frétt á vef Landhelgisgæslunnar.

29. ágúst 2014 12:20 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs Almannavarna sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans, ásamt fulltrúum frá Almannavarnardeild ríkislögreglustjóra

Niðurstöður fundar vísindamannaráðs:

  • Klukkan 00:02 sáust merki um hraungos á vefmyndavél Mílu sem staðsett er á Vaðöldu.
  • Upp úr miðnætti sáust veik merki um gosóróa á mælum Veðurstofunnar.
  • Kl. 00:20 meta vísindamenn Veðurstofunnar, Jarðvísindarstofnunar Háskólans og Cambridge háskóla eldgosið sjónrænt.
  • Hraungos varð á 600 metra langri sprungu og lá eftir eldri gossprungu um Holuhraun, u.þ.b. 5 km norðan við jaðar Dyngjujökuls.
  • Lítið magn af hrauni kom úr gosinu og hraunrennsli virðist hafa stöðvast um kl. fjögur í nótt.
  • Hápunktur gossins er talinn hafa verið á tímabilinu  00:40 – 01:00
  • Töluvert dró úr skjálftavirkni þegar gosið hófst en fjöldi skjálfta er nú aftur svipaður og undanfarna daga.
  • TF- SIF fór í loftið kl. 9:30 og fyrstu myndir úr vélinni sýna að gufa stígur upp úr gossprungunni.
  • Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna.
  • Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Þrír möguleikar eru enn taldir líklegastir: 
  1. Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til annars eldgoss.
  2. Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný norðan Dyngjujökuls, jafnvel á nýrri sprungu. Ekki er hægt að útiloka gos með hraunflæði og/eða sprengivirkni.
  3. Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist á ný en verulegur hluti eða öll sprungan verði   undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni.

Frá Veðurstofu Íslands:

Klukkan 10 í morgun færði Veðurstofa Íslands litakóðann fyrir flug yfir Bárðarbungu á appelsínugulan þar sem ekki er talið líklegt að aska berist upp í lofthjúpinn. Litakóði fyrir flug yfir Öskju er enn gulur.

29. ágúst 2014 11:35 - Um jarðeldana í Holuhrauni

Veðurstofunni bárust myndir frá Landhelgisgæslunni, teknar úr Tf-SIF í morgun, 29. ágúst. Myndin sýnir nýja hraunið sem kom upp í Holuhrauni um 5 km norðan við Dyngjujökul laust eftir miðnættið. Veðurstofan þakkar Landhelgisgæslunni fyrir leyfi til birtingar. Hraunflæðilíkan var síðan gert, byggt á þessum myndum.

Hraun og gufustrókar - mynd úr TF-SIF
Hraunið sem kom upp í nótt. Myndin er tekin úr flugvél Landhelgisgæslunnar TF-SIF kl. 10:44 í morgun, 29. ágúst og sýnir að töluverð gufa kemur upp úr sprungunni. Rétthafi myndar: Landhelgisgæslan.
Hraunið sem rann 29. ágúst
""
Mynd úr tækjum flugvélar Landhelgisgæslunnar, tekin kl. 10:41 hinn 29. ágúst 2014. Hraunið sem rann þá um nóttina (svart) sker sig vel frá umhverfinu. Rétthafi myndar: Landhelgisgæslan.

29. ágúst 2014 07:30 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftavirkni er enn á svæðinu en gosórói datt fljótlega niður og er vart merkjanlegur. Skjálftavirknin er við kvikuinnskotið, milli gosstaðarins og suður eftir, allt að 5 km inn undir Dyngjujökul. Helstu skjálftar voru 3,8 í Bárðarbunguöskjunni kl. 04:37, sem og 2,9 kl. 05:39 og 3,5 kl. 06:38 í kvikuganginum. Náið er fylgst með þessum skjálftum en þeir ollu engri breytingu í gosvirkninni. Flugvél Landhelgisgæslunnar, Tf-SIF, fer í loftið um kl. 08:30 og mun fljúga með vísindamenn yfir svæðið.

Vefmyndavél Mílu sýnir frá svæðinu. Bakgrunnsmynd Mílu er ekki frá yfirstandandi atburðum.

29. ágúst 2014 02:40 - Sprungugos nyrst í Holuhrauni

Sprungugos er hafið norður af Dyngjujökli, nyrst í Holuhrauni. Gosið hófst um miðnætti (u.þ.b. 00:02) m.v. vefmyndavélar og jarðskjálftagögn. Gosið sést ekki á radar og talið er að öskuframleiðsla sé óveruleg. Vísindamenn á svæðinu telja að gosið sé nokkra km norður af sporði Dyngjujökuls og að hraun renni til suð-austurs og virðist renna hratt. Veikur gosórói sést á jarðskjálftamælum í samræmi við hraungos án verulegrar sprengivirkni. Engin merki sjást um jökulhlaup.

28. ágúst 2014 18:33 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Frá miðnætti hafa rúmlega 1100 jarðskjálftar verið staðsettir með sjálfvirka SIL-mælakerfinu. Berggangurinn virðist ekki hafa færst lengra til norðurs frá hádegi í dag. Mesta virknin var í bergganginum og skjálftarnir á svipuðu dýpi og áður (8-12km). Einn skjálfti M5 mældist við norðanverða brún Bárðarbunguöskjunnar klukkan 08:13. Tveimur mínútum fyrr (08:11) varð annar M3,9 á svipuðum slóðum. Nokkrir skjálftar voru staðsettir í austanverðri Öskju og var sá stærsti M2,7.

28. ágúst 2014 - minnispunktar úr eftirlitsflugi vísindamanna

Dyngjujökull - flug í dag
""
Jaðar Dyngjujökuls við Holuhraun, horft til norðurs. Jökulísinn virðist dökkur á myndinni. Sprungur sjást t.d. við litla vatnið fyrir miðri mynd og teygja þær sig til norðurs frá því. Einnig sjást sprungur í jökulísnum sem hvít strik í neðra vinstra horni. Ljósmynd: Matthew J. Roberts.
Hringsprungur
""
Sigdæld í Bárðarbungu hinn 28. ágúst 2014. Ljósmynd: Matthew J. Roberts.

TF-SIF, flugvél Landhelgisgæslunnar flaug yfir Bárðarbungu, Grímsvötn, Dyngjujökul og Öskju í dag. Í ferðinni voru vísindamenn frá Jarðvísindastofnun Háskólans og Veðurstofunni auk fulltrúa frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra. Skyggni var gott og aðstæður góðar til athugana. Helstu niðurstöður eru eftirfarandi:

  • Sigdældir suðaustan Bárðarbungu voru skoðaðar. Þær liggja í stefnu suðsuðaustur út frá suðausturhorni Bungunnar, eru um 4,5 km á lengd og um 1 km á breidd. Þær hafa lítið sem ekkert breyst frá því í gær, eru um 15-20 m djúpar og markaðar hringsprungum. Lauslega áætlað hafa 30-40 milljónir rúmmetrar íss bráðnað á þessum stað. Ekki er ljóst á þessari stundu hvenær dældirnar mynduðust; sennilegt er að það hafi gerst eftir föstudaginn 22. ágúst en þá voru settir upp mælar á þessu svæði án þess að vart yrði við sprungur í jöklinum.
  • Flogið var yfir Grímsvötn en þar var ekkert óvenjulegt að sjá. Mögulega hefur bræðsluvatn undan sigunum runnið til þeirra en það er óstaðfest.
  • Framan við Dyngjujökul, í Holuhrauni og norðan þess, eru sprungur sem ná um 5 km norður fyrir jaðarinn. Sprungurnar mynda um 1 km breitt svæði með sömu stefnu og gangurinn sem færst hefur til norðurs síðustu daga. Þessar sprungur ná u.þ.b. 1 km inn í jökulinn.
  • Tvö lítil hringmynduð sig eru í jöklinum aðeins ofar. Þar hefur orðið lítilsháttar bráðnun við botn, sennilega samfara upphitun grunnvatns vegna gangsins. Öll þessi ummerki má skýra með gangainnskotinu, og benda þau til þess að dýpi niður á ganginn sé varla meira en tveir kílómetrar.
  • Í Öskju virtist allt með kyrrum kjörum þegar flogið var yfir svæðið.

Minnispunktar úr eftirlitsflugi TF-SIF 28. ágúst 2014 með myndum, pdf-skjal (1,3 Mb).

28. ágúst 2014 12:35 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.

Niðurstöður fundar vísindamannaráðs:

  • Flogið var yfir Bárðarbungu og svæðið umhverfis í morgun og yfirborð jökulsins kannað. Ekki varð vart við breytingar frá því að sprungur sáust í jöklinum í suðaustanverðri  Bárðarbungu í gærkvöldi. Talið er að þær hafi myndast vegna bráðnunar við botn.
  • Dældirnar hafa verið staðsettar suðaustur af Bárðarbunguöskjunni, líklega innan vatnasviðs Jökulsár á Fjöllum. Sprungumyndanirnar eru þrjár og hringlaga, samanlagt um 5 km að lengd. Um er að ræða svæði þar sem jökullinn er um 400-600 m að þykkt.
  • Búið er að kanna vatnsstöðu Grímsvatna sem talið er að hafi hækkað um 5-10 m á síðustu dögum, sem samsvarar því að 10-30 milljón m³ af vatni hafi bæst í vötnin. Örlítil aukning í leiðni í Köldukvísl mældist í morgun, orsök er óþekkt. Engin breyting hefur mælst í Hágöngulóni og engin breyting í Jökulsá eða Skjálfandafljóti. Talið er að vatn frá sigdældinni hafi runnið í Grímsvötn eða til Jökulsár á Fjöllum.
  • Skjálftavirkni er svipuð og undanfarna daga. Um miðnættið voru þrír skjálftar, u.þ.b. 4 að stærð, og einn 5 að stærð kl. 08:13 í morgun, allir í Bárðarbungu.
  • Skömmu fyrir kl. 08 í morgun jókst skjálftavirkni lítillega í Öskju. Talið er að spennubreytingar vegna gliðnunar af völdum berggangsins hafi áhrif á Öskjusvæðinu.
  • Berggangurinn undir Dyngjujökli hefur lengst um 1-1,5 km til norðurs síðan í gær, sem er töluvert minna en undanfarna daga. Hann er nú kominn inn í sprungusvæði Öskju og GPS-mælingar benda til þess að verulegra áhrifa gæti þar.
  • Niðurstaða fundar vísindamannaráðs Almannavarna (upplýsingablað) verður áfram gefin út um hádegið, og eftir aðra fundi ráðsins gerist þess þörf.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er appelsínugulur yfir Bárðarbungu. Litakóði fyrir flug yfir Öskju er nú gulur.

28. ágúst 2014 06:17 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Virkni á Bárðarbungusvæðinu 00:00 - 06:00 28. ágúst 2014. Virkni í nótt var á svipuðum slóðum og fyrr en heldur minni en nóttina á undan. Tveir skjálftar, 4,1 og 4 að stærð, voru mældir í Bárðarbungu klukkan hálf tvö og hálf fjögur. Flestir aðrir skjálftar voru staðsettir í nyrstu 10 kílómetrum gangsins og fáeinir smáskjálftar í grennd við Öskju. Heildarfjöldi sjálfvirkt staðsettra skjálfta var 400 á tímabilinu.

27. ágúst 2014 23:35 - stöðuskýrsla vegna rannsóknarflugs

Frá vísindamannaráðsfundi Almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra:

Vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans og Almannavarnir hittust í kvöld og ræddu rannsóknarflug TF-SIF í dag.

Flogið var yfir Dyngjujökul og Bárðarbungu og yfirborð jökulsins kannað. Sprungur sáust í jöklinum í suðaustanverðri Bárðarbungu. Þrátt fyrir erfið birtuskilyrði tókst að staðsetja röð þriggja sigdælda sem lágu til suðausturs frá bungunni. Dældirnar eru á vatnaskilum Jökulsár á Fjöllum og Grímsvatna.

Ekki hefur enn mælst breyting í rennsli Jökulsár og rennsli hennar eðlilegt miðað við árstíma. Merki er um að vatnsborð í Grímsvötnum hafi hækkað síðustu daga en óljóst hvort að það er tengt sigdældunum. Ekki hafa mælst teljandi skjálftar á þessu svæði og enginn órói er á jarðskjálftamælum. Sigdældir af þessu tagi myndast við eldgos eða jarðhitavirkni undir jökli. Töluverð óvissa er um atburðarás. Farið verður í eftirlitsflug í fyrramálið og grannt fylgst með jarðskjálfta- og vatnamælum í nótt.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði vegna flugs er óbreyttur, og er því áfram appelsínugulur.

27. ágúst 2014 21:56 - upplýsingar úr flugi

Í flugi vísindamanna HÍ og VÍ yfir Vatnajökul í kvöld greindist röð sigkatla, 10-15 m djúpra, sem mynda 4-6 km línu suður af Bárðarbungu. Katlarnir hafa myndast af völdum mikillar bráðnunar, mögulega eldgoss  undir jökli, óvíst hvenær. Hefðbundinn gosórói hefur ekki greinst á jarðskjálftamælum sem stendur. Verið er að fara yfir þessi gögn.

Norður af Vonarskarði fyrr í dag
""
Nýja GPS stöðin nálægt Gjallanda, norður af Vonarskarði, Bárðarbunga í fjarska. Þorsteinn Jónsson leggur lokahönd á verkið. Ljósmyndir: Benedikt G. Ófeigsson.

27. ágúst 2014 18:42 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Hátt í 1300 jarðskjálftar hafa mælst í sjálfvirka kerfinu frá miðnætti. Aðalvirknin hefur verið í bergganginum sem nær nú tæpa 12 kílómetra norður af jökulsporðinum. Nokkrir skjálftar hafa einnig mælst við Bárðarbunguöskjuna, sá stærsti M2,7. Engin merki sjást um óróa enn sem komið er.

27. ágúst 2014 11:50 - af fundi vísindamannaráðs Almannavarna

Fundi vísindamannaráðs sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.

Niðurstöður fundar vísindamannaráðs:

  • Skjálftavirkni er enn mjög mikil, rúmlega 700 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Virknin er nú að mestu utan jökuls og hefur þokast u.þ.b einn km til norðurs frá því í gær.
  • Klukkan 00:16 mældist skjálfti af stærðinni 5,3 í Bárðarbunguöskjunni, kl. 02:50 mældist annar stór skjálfti af stærðinni 5,2 á svipuðum slóðum. Klukkan 01:52 mældist skjálfti af stærðinni 4,5 austantil í Öskju og hefur dálítil smáskjálftavirkni fylgt í kjölfarið.
  • Berggangurinn undir Dyngjujökli er nú talinn vera rúmlega 40 km langur. Líkanreikningar byggðir á GPS mælingum benda til þess að rúmmálsaukningin síðasta sólarhringinn sé rúmlega 20 milljónir rúmmetra.
  • Líkanreikningar benda til að berggangurinn hafi valdið verulegum spennubreytingum á stóru svæði, m.a. til norðurs, sem gæti skýrt skjálftavirkni í Öskju.
  • Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna.
  • Framvegis verða daglegar stöðuskýrslur ekki sendar út síðdegis nema umtalsverðar breytingar verði. Niðurstaða fundar vísindamannaráðs Almannavarna verður áfram gefin út um hádegið.

Frá Veðurstofu Íslands:

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur yfir Bárðarbungu.

27. ágúst 2014 06:30 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Nóttin hófst á skjálfta upp á 5,3 í öskju Bárðarbungu. Um hálftíma síðar jókst virkni mjög við enda gangsins sem heldur áfram að skreiðast í norðurátt. Virknin náði einhvers konar hámarki um kl. 02:00 og hefur haldist nokkurn veginn þar síðan. Fjöldi skjálfta af stærðinni 2-3 hefur mælst þar.

Klukkan 01:52 mældist skjálfti upp á 4,5 rétt austan við  Öskju. Einstaka smáskjálftar hafa sést þar
fyrr í þessari viku. Fáeinir smáskjálftar hafa mælst þar fyrr í þessari viku en það er reyndar ekki óalgengt. Klukkan 02:50 varð aftur stór skjálfti í Bárðarbungu og mældist hann 5,2 að stærð. Klukkan 06:00 voru sjálfvirkt staðsettir skjálftar komnir upp í 500. Nánast allir urðu við norðurenda gangsins.

Enn er of snemmt að segja til um ástæður Öskjuskjálftans og afleiðingar en vel er fylgst með svæðinu.

Samanborið við sama tíma í gær er virknin meiri. Stóru skjálftarnir í Bárðarbungu eru túlkaðir sem afleiðing þrýstingsbreytinga sem tengjast framrás gangsins.

26. ágúst 2014 17:53 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Tæplega 900 jarðskjálftar hafa mælst í sjálfvirka kerfinu frá miðnætti, heldur færri en á sama tíma í gær. Berggangurinn er nú um 40 kílómetra langur. Mesta virknin hefur verið við jökulsporðinn og þar varð skjálfti klukkan 11:56 sem var M4,6 (EMSC M4,4). Nokkrar tilkynningar bárust frá Akureyri um að hann hefði fundist þar. Skjálftarnir eru flestir á svipuðu dýpi og áður, 8-12 km. Nokkrir skjálftar voru stærri en M3. Fáir skjálftar hafa verið staðsettir innan öskjunnar í dag.

Kverkjökull og Dyngjujökull
""
Úr Kverkinni í Kverkfjöllum, horft í norðurátt. Myndin er tekin í vorferð Jöklarannsóknafélags Íslands í júní 2004. Fremst er neðri hlutinn af Kverkjökli hvítur og flatur að sjá. Vinstra megin á miðri mynd sést fremsta tungan á Dyngjujökli en berggangurinn þrengir sér þar norður úr, djúpt í jörðu. Í bakgrunni Dyngjufjöll, þá Kollóttadyngja fjær, Hrúthálsar, Herðubreið og Upptyppingar mun lægri. Ljósmynd: Erik Sturkell.

26. ágúst 2014 15:45 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 260814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Þrír möguleikar eru taldir líklegastir: 1) Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til eldgoss. 2)Gangurinn nái til yfirborðs og eldsgos hefjist. Líklegast er að það verði við norðurenda gangsins. Þá er líklegast að verði hraungos með nokkurri sprengivirkni. 3) Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni en líkur á því eru mun minni.

26. ágúst 2014 11:50 - frá vísindaráðsfundi

Fundi vísindaráðs sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindaráðs kom eftirfarandi fram:

  • Skjálftavirkni er enn mjög mikil, rúmlega 500 skjálftar hafa mælst frá miðnætti. Virknin þokast áfram til norðurs og er norðurendinn kominn 7 km norður fyrir jökuljaðarinn.
  • Klukkan 01:26 í nótt mældist skjálfti af stærðinni 5,7 í Bárðarbunguöskjunni en síðan hafa ekki orðið stórir skjálftar þar.
  • Berggangurinn undir Dyngjujökli er nú talinn vera hátt í 40 km langur. Líkanreikningar, byggðir á GPS mælingum, benda til þess að rúmmálsaukningin síðasta sólarhringinn sé 50 milljónir rúmmetra.
  • Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna.
  • Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Þrír möguleikar eru enn taldir líklegastir:
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til eldgoss.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist. Líklegast er að það verði við norðurenda gangsins. Þá er líklegast að verði hraungos með nokkurri sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni, en líkur á því eru mun minni á þessari stundu.

Frá Veðurstofu Íslands:

  • Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur.

26. ágúst 2014 06:45 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftavirknin er enn við það sama. Mest virkni er við enda gangsins norður úr Dyngjujökli.
Gangurinn er nú kominn um 10 km norður fyrir jökuljaðarinn. Stærsti skjálfti þessarar hrinu mældist kl. 01:26 í nótt. Samkvæmt USGS var hann 5,7 og átti upptök sín norðantil í Bárðarbunguöskjunni. Engin merki sjást um gosóróa.

Fararskjóti
""
Þyrla flutti starfsmenn Veðurstofunnar til vinnuferðar 23. ágúst 2014 á Hamarinn og Herðubreið.

25. ágúst 2014 19:09 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Til kl. 19:00 í dag hafa um 1200 jarðskjálftar mælst undir norðvestanverðum Vatnajökli. Langflestir hafa verið í kringum norðurenda innskotsins undir Dyngjujökli. Innskotið hefur teygt sig enn lengra til norðurs og er nú 6-7 km norður af jöklinum. Yfir 20 skjálftar við norðurenda innskotsins voru af stærðinni M3-M4. Dýpi skjálftanna er enn um 5-12 km; það eru engin merki um að virknin færist ofar eða um lágtíðnióróa. Einn skjálfti M 5,1 varð innan Bárðarbunguöskjunnar kl. 16:19 í dag. Að öðru leyti hefur lítil virkni verið í öskjunni í dag. Sjá jarðskjálftakortin sem uppfærast ört.

25. ágúst 2014 16:00 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 250814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Þrír möguleikar eru taldir líklegastir: 1) Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til eldgoss. 2) Gangurinn nái til yfirborðs og elsgos hefjist. Líklegast er að það verði við norðurenda gangsins. Þá er líklegast að verði hraungos með nokkurri sprengivirkni. 3) Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli. Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni, en líkur á því eru mun minni á þessari stundu.

25. ágúst 2014 11:00 - frá vísindaráðsfundi

Fundi vísindaráðs sitja vísindamenn frá Veðurstofu Íslands og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum frá Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.

Á fundi vísindaráðs kl. 10:00 kom eftirfarandi fram:

  • Skjálftavirkni er enn mjög mikil, rúmlega 700 skjálftar hafa mælst frá miðnætti.
  • Virknin þokast áfram til norðurs og er að mestu á 10 km löngu bili, með miðju undir jökuljaðrinum.
  • Klukkan 20:39 í gærkvöldi mældist skjálfti af stærðinni 5 í Bárðarbunguöskjunni en síðan hafa ekki orðið stórir skjálftar þar.
  • Berggangurinn undir Dyngjujökli er nú talinn vera um 35 km langur. Líkanreikningar byggðir á GPS mælingum benda til að um 300 milljón rúmmetrar af kviku séu í ganginum.
  • GPS mælum verður bætt við norðan við Vonarskarð og á Urðarhálsi á næstu dögum.
  • Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna.
  • Ekki er hægt að segja til um það á þessari stundu hvert framhaldið verður. Þrír möguleikar eru taldir líklegastir:
    • Að innflæði kviku stöðvist og skjálftahrinan fjari út og ekki komi til eldgoss.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist. Líklegast er að það verði við norðurenda gangsins. Þá er líklegast að verði hraungos með nokkurri sprengivirkni.
    • Gangurinn nái til yfirborðs og eldgos hefjist en verulegur hluti eða öll sprungan verði undir Dyngjujökli. Gosið myndi leiða til jökulhlaups í Jökulsá á Fjöllum og e.t.v. einnig sprengigoss með öskufalli.
  • Ekki er hægt að útiloka aðrar sviðsmyndir, t.d. gos í Bárðarbunguöskjunni, en líkur á því eru mun minni á þessari stundu.

Frá Veðurstofu Íslands:

  • Veðurstofan hefur ákveðið að litakóði fyrir flug verði áfram appelsínugulur.

25. ágúst 2014 06:54 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftavirknin í nótt og í morgun hefur verið mest á um 5 km kafla norður af jökuljaðri Dyngjujökuls og nyrst í Dyngjujökli. Virknin þar hefur færst örlítið til norðurs. Úr virkninni dró um miðnætti en hún jókst svo aftur um kl. 02 og fram undir kl. 05.

Skjálftavirknin er minni en í gær en er ennþá mjög mikil og um kl. 06:30 höfðu mælst um 450 jarðskjálftar. Níu jarðskjálftar voru yfir 3 að stærð og þrír þeir stærstu voru um 3,5 stig og áttu þeir allir upptök við innskotsganginn norður af og við Dyngjujökulinn. Upptök skjálftanna við innskotsganginn við Dyngjujökul voru allir á meira en 5 km dýpi. Lítil skjálftavirkni hefur verið við Bárðarbungueldstöðina í nótt en í gærkvöldi, 24.08. kl. 20:39, mældist þar skjálfti um 5 stærð við suðurbarm Bárðarbunguöskjunnar. Engin merki sjást um gosóróa.

Á Herðubreið - fólk og furðuhlutir
""
Á Herðubreið 23. ágúst 2014. Þorgils Ingvarsson aðstoðar björgunarsveitarmenn úr Hafnarfirði við að skipta um endurvarpa. Þyrlusveitin undirbýr gestabókarskrif. Ljósmynd: Pálmi Erlendsson.

24. ágúst 2014 21:41 - frá jarðvakt

Í kvöld kl. 20:39 varð skjálfti að stærð um 5 við Bárðarbungu. Jarðskjálftamiðstöðin EMSC í Evrópu metur stærðina 4,9. Skjálftinn sést á kortum sem hringur á eystri brún öskjunnar. Ekki hefur orðið vart við gosóróa.

24. ágúst 2014 19:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Um það bil 1.300 jarðskjálftar mældust undir norðvestanverðum Vatnajökli frá miðnætti til kl. 19:00 í dag, 24. ágúst. Meginhluti þeirra varð nyrst í bergganginum í Dyngjujökli. Á sama tíma hefur jarðskjálftaþyrpingin færst í norður og nær nú um 4 km norður fyrir jökulsporð Dyngjujökuls.

Dreifing skjálftaþyrpingarinnar var hægari en í gær, 23. ágúst. Fleiri en 20 skjálftar í þyrpingunni voru stærri en 3 og fjórir á bilinu 4 - 4,3. Jarðskjálftarnir eru enn á 5-12 km dýpi og engin merki um að þeir séu að færast ofar og enginn lágtíðniórói.

Eftir stóru skjálftana, 5,3 og 5,1 í öskju Bárðarbungu varð skjálfti, 4,8 að stærð, kl. 15:00 og fylgdu margir litlir skjálftar í öskjunni í kjölfarið. Líklegt er að stærstu skjálftarnir orsakist af aðlögun öskjunnar vegna þrýstingsbreytinga undir henni þegar kvika streymir frá henni - svipað og undanfarna daga.

Jarðskjálftakort sem uppfærast á 10 mín. fresti

24. ágúst 2014 16:12 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 240814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna og því er ekki hægt að útiloka að atburðarásin leiði til eldgoss. Athuganir hafa leitt í ljós að ekki var gos undir Dyngjujökli í gær. Sá mikli lágtíðniórói sem mældist í gær á sér því aðrar skýringar. Veðurstofan hefur ákveðið að lækka litakóða fyrir flug í appelsínugulan.

Sjá skilgreiningu á litakóða.

24. ágúst 2014 11:40 - punktar af fundi vísindamanna

  • Skjálftavirkni í Bárðarbungu og undir Dyngjujökli er enn mjög mikil, 700 skjálftar hafa mælst frá miðnætti og eru þeir heldur stærri en undanfarna daga.
  • Tveir stórir skjálftar yfir 5 urðu í Bárðarbunguöskjunni í nótt.
  •  Virknin undir Dyngjujökli hefur færst til norðurs og er nú mest undir jaðri jökulsins þar sem skjálfti af stærðinni 4,2 mældist í morgun.
  • Gangurinn undir Dyngjujökli er nú talinn vera rúmlega 30 km langur.
  • Engar vísbendingar eru um að dragi úr ákafa atburðanna og því er ekki hægt að útiloka að atburðarásin leiði til eldgoss.
  • Athuganir hafa leitt í ljós að ekki var gos undir Dyngjujökli í gær. Sá mikli lágtíðniórói sem mældist í gær á sér því aðrar skýringar.
  • Veðurstofan hefur ákveðið að lækka litakóða fyrir flug í appelsínugulan.

24. ágúst 2014 06:48 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Tveir jarðskjálftar um og yfir 5 að stærð urðu við Bárðarbunguöskjuna í nótt. Sá fyrri varð kl. 00:09 og var 5,3 að stærð og átti upptök við norðurbrún Bárðarbunguöskjunnar en sá seinni varð kl. 05:33 og var um 5 að stærð og átti upptök við suðurbrún öskjunnar.

Þetta er stærstu skjálftarnir í þessari hrinu sem byrjaði fyrir rúmri viku síðan og jafnframt stærstu skjálftarnir frá því fyrir Gjálpargosið 1996. Skjálftarnir við Bárðarbunguöskjuna eru líklega vegna aðlögunar öskjunnar að þrýstingsbreytingum vegna kvikuflæðis úr öskjunni inn í bergganginn sem hefur náð til Dyngjujökuls, meira en 25 km leið.

Mjög mikil skjálftavirkni er einnig við bergganginn við Dyngjujökul. Skjálftavirknin þar er á þeim kafla af ganginum sem sótti fram til norðurs í gærmorgun. Það má greina að upptök skjálftanna þar hafa færst eilítið til norðurs. Skjálftarnir eru aðallega á dýptarbilinu 8-13 km.

Stærsti skjálftinn þar í nótt var 3,5 að stærð kl. 04:39. Engin merki voru um gosóróa í nótt.

Færanleg ratsjá
Færanleg ratsjá var flutt á svæðið 22. ágúst. Ljósmynd: Þorgils Ingvarsson.

23. ágúst 2014 20:30 - punktar vísindamanna

  • Í dag klukkan 11:20 sáust merki um óróa sem gáfu sterkar vísbendingar um að gos gæti verið að hefjast. Síðdegis dró úr óróanum, en öflug skjálftavirkni heldur áfram.
  • Upp úr klukkan 14 flaug flugvél Landhelgisgæslunnar TF-SIF að Vatnajökli með sérfræðinga frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúa Almannavarnardeildar Ríkislögreglustjóra. 
  • Flogið var yfir Bárðarbungu, Dyngjujökul og Jökulsá á Fjöllum í góðu skyggni. Yfirborð jökulsins var grandskoðað m.a. með sérútbúinni ratsjá og hitamyndavél vélarinnar. Engin ummerki sáust um eldgos í Dyngjujökli eða Bárðarbungu, né ummerki um flóð við upptök Jökulsár.
  • Flogið var yfir svæðið í nokkra klukkutíma og engar breytingar sáust á þeim tíma. Mat vísindamanna er því að eldgos sé ekki í gangi.
  • Vegna stöðugrar áframhaldandi skjálftavirkni og gliðnunar hefur Veðurstofan ákveðið að litakóði fyrir flug verði áfram rauður. Sú ákvörðun verður endurmetin í fyrramálið.

23. ágúst 2014 17:08 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 230814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Litakóði fyrir flug hefur verið færður úr appelsínugulu yfir í rautt þar sem gos undir jökli er talið vera hafið. Ísþykkt þar sem kvikan gæti verið í snertingu við ís er mjög óviss og gæti verið á bilinu 100-400 m. Það myndi taka kviku um 0-20 klst að brjótast í gegnum ísinn. Það er einnig mögulegt að kvika nái ekki að bræða sig upp úr jöklinum.

23. ágúst 2014 14:10 - lítið eldgos undir jökli talið hafið

(Þess ber að geta hér í yfirlitinu að svo reyndist ekki vera, sjá frétt og punkta frá kl. 20:30)

  • Talið er að lítið hraungos sé hafið undir Dyngjujökli
  • Flugvél Landhelgisgæslunnar TF-SIF fór í loftið um hádegið með sérfræðinga frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans ásamt fulltrúum Almannavarna. Gögn frá tækjabúnaði vélarinnar munu berast síðar í dag.
  • Gögn frá ratsjám og vefmyndavélum eru að berast og sýna ekki merki um breytingar á yfirborði jökulsins.
  • Talið er að um 150-400 metra þykkur ís sé yfir svæðinu.
  • Litakóði fyrir flug hefur verið færður upp færður úr appelsínugulu í rautt.
  • Rétt í þessu (14:04) mældist skjálfti sem talinn er vera að minnsta kosti 4,5 að stærð.

23. ágúst 2014 11:52 - punktar af fundi vísindamanna

  • Skjálftavirkni í kringum Bárðarbungu  hefur aukist töluvert nú rétt fyrir hádegi
  • TF-SIF hefur verið sett í viðbragðsstöðu sem er hluti af eðlilegu ferli við þessar aðstæður
  • 25 km gangur undir Dyngjujökli hefur lengst hratt til norðurs á síðustu klukkustundum
  • GPS landmælingar sýna heildargliðnun um rúmlega 20 cm frá því atburðir hófust
  • Engar marktækar breytingar mælast í vatnsföllum í nágrenninu
  • Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur en verið er að meta hvort ástæða sé að breyta honum

Virkni sem hófst aðfararnótt laugardags 16. ágúst hefur haldið áfram óslitið.

Frá miðnætti hafa mælst nokkrir stórir skjálftar 3-4 að stærð í Bárðarbunguöskjunni. Nú rétt fyrir hádegi hefur skjálftavirkni aukist töluvert. TF-SIF hefur verið sett í viðbragðsstöðu sem er hluti af eðlilegu ferli við þessar aðstæður.

Stórir skjálftar í Bárðarbungu eru svörun við því sigi sem hefur orðið í öskju Bárðarbungu frá upphafi brota ásamt spennubreytingum umhverfis bergganginn.

Síðustu klukkustundir hefur berggangurinn lengst til norðurs um fáeina km. Engar breytingar sjást á dýpt umbrotanna. Skjálftavirkni bendir til að gangurinn hafi víkkað í norðausturendanum síðustu sólarhringa og samtúlkun mælinga bendir til þess að kvikuflæði sé enn eftir ganginum.  

Þrír nýjir leiðnimælar hafa verið settir upp ám í kringum Bárðarbungu; í Skjálfandafljóti (Rjúpnabrekkukvísl), Köldukvísl og Jökulsá á Fjöllum á brúnni við Upptyppinga. Ekki er hægt að draga neinar ályktanir um breytingar í áhrifum jarðhita eða eldvirkni á leiðni í ánum að svo stöddu.

Enn er mikil virkni og því er ekki hægt að útiloka að atburðarrásin leiði til eldgoss.

Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur en verið er að meta hvort ástæða sé að breyta honum.

23. ágúst 2014 07:00 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftavirknin við Bárðarbungu og undir Dyngjujökli er ennþá mikil en þó eilítið minni en síðustu nótt. Um kl. 06:30 í morgun höfðu mælst um 250 jarðskjálftar frá miðnætti en á svipuðum tíma í gærmorgun voru þeir tæplega 400. Flestir skjálftanna eiga upptök við kvikuinnskotið undir Dyngjujökli á um 10 km kafla. Þeir eru flestir á um 8-12 km dýpi. Skjálftavirknin þar hefur ekki færst lengra til norðurs eða norðausturs.

Nokkur skjálftavirkni er einnig við Bárðarbunguöskjuna og þar mældust 2 skjáltar yfir 3 að stærð. Báðir skjálftarnir áttu upptök við norðurbrún Bárðabunguöskjunnar og var sá fyrri kl. 03:22 og var 3,3 að stærð og sá seinni kl. 05:3, 3,6 að stærð. Þeir voru á um 4-8 km dýpi og orsakast líklega af aðlögun öskjunnar vegna þrýstingsbreytinga undir henni þegar kvika streymir frá henni inn í innskotið. Þriðji skjálftinn varð kl. 07:02, einnig af stærðinni 3,6.

Skjálftavirknin er á svipuðu róli og í gær og það sjást engin merki um gosóróa.

22. ágúst 2014 17:00 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 220814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Mælingar benda ekki til þess að eldgos sé yfirvofandi. Fyrri kvikuinnskot á Íslandi hafa varað í daga eða vikur án þess að framkalla eldgos. Ekki er hægt að útiloka að eldgos verði við Bárðarbungu og þess vegna er mikilvægt að auka mælingar og vöktun á svæðinu. Áframhaldandi mælingar og mat á stöðunni eru nauðsynlegar ef til eldgoss kemur. Metin hefur verið hætta vegna mögulegs eldgoss, jökulhlaups og ösku. Jarðskjálfta-, GPS- og vatnamælistöðvum hefur verið bætt við á Bárðarbungusvæðinu og einnig hefur færanlegur radar verið settur upp þar til að mæla ösku. Flugkóði yfir Bárðarbungu er ennþá appelsínugulur.

Bárðarbunga
""
Horft yfir Bárðarbungu. Sýn úr vefmyndavél MogT ehf.

22. ágúst 2014 12:10 - punktar af fundi vísindamanna

  • Skjálftavirkni í kringum Bárðarbungu sýnir engin merki um að það dragi úr umbrotum.
  •  25 km gangur undir Dyngjujökli á 5-10 km dýpi hefur lítið lengst
  •   Aflögunarmælingar sýna færslu á landinu um 12 cm undanfarna daga
  •   Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur

 Virkni sem hófst aðfaranótt laugardags 16. ágúst hefur haldið áfram óslitið og ekki eru merki um að henni sé að ljúka. Um 25 km langur berggangur hefur myndast undir Dyngjujökli. Gangurinn hefur lítið lengst en kvikuflæði er eftir ganginum og  merki eru um að hann sé að greinast í norð-austur endanum. 

Einn jarðskjálfti af stærðinni 4,7 mældist í gærkvöldið kl. 23:50 í Bárðarbunguöskjunni á 4 km dýpi. Þessi stóri skjálfti var á svipuðum slóðum og skjálftar stærri en 3 sem mældust í gær. Stórir skjálftar í Bárðarbungu eru svörun við því sigi sem hefur orðið í öskju Bárðarbungu frá upphafi brota ásamt spennubreytingu í bergganginum. Enn er mikil virkni og því er ekki hægt að útiloka að atburðarásin leiði til eldgoss.

Frá upphafi virkninnar hafa mælst færslur á yfirborði sem eru yfir  14 cm á Dyngjuhálsi, um 15-20 km frá bergganginum. Færslurnar eru mældar með GPS-mælum (aflögunarmælingar). Til samanburðar má benda á að Ísland gliðnar að meðaltali um tæpa 2 cm árlega. 

Áfram er verið að setja upp mælitæki í samstarfi innan FutureVolc-verkefnisins. Gefa þau mikilvægar upplýsingar sem nýtast við eftirlit og greiningu.

Ný GPS-stöð í Kverkfjöllum og skjálftamælir senda upplýsingar  í rauntíma á vefinn. Færanlegar ratsjár eru staðsettar við Syðri Hágöngu og Hótel Laka, sem eru á styttri bylgjulengd en fastar ratsjár og nema ösku og annað í andrúmsloftinu betur en á minna svæði. Föstu ratsjárnar eru á Egilsstöðum og við Keflavíkurflugvöll.

Samtúlkun GPS og jarðskjálftamælinga er lykilþáttur á greiningu á virkninni og samvinna vísindamanna Veðurstofu Íslands, Jarðvísindastofunar Háskóla Íslands og samstarfaðila í FutureVolc rannsóknarverkefninu.

22. ágúst 2014 06:40 - frá vakthafandi jarðvísindamanni

Skjálftavirkni við Bárðarbungu og Dyngjujökul er enn mikil. Þó dró nokkuð úr henni upp úr kl. tvö í nótt. Hátt í fjögur hundruð skjálftar hafa mælst sjálfvirkt síðan á miðnætti og sem fyrr er langstærstur hluti þeirra staðsettur austan Bárðarbungu, við kvikuinnskotið. Flestir skjálftarnir sem farið hefur verið yfir eru á miklu dýpi, 8-12 km, en þó hafa örfáir verið staðsettir upp undir tæplega 4 km dýpi, allra austast/nyrst. Skjálftavirknin virðist að hluta hafa færst lítið eitt til norðurs.

Rétt fyrir miðnætti í gærkvöld, klukkan 23:50:22, varð skjálfti við Bárðarbungu og mældist hann 4,7-4,8 stig. Einn til viðbótar náði stærðinni M3. Síðustu daga hefur nokkur fjöldi jarðskjálfta mælst innan/við öskju Bárðarbungueldstöðvarinnar á 2-6 kílómetra dýpi. Þessir skjálftar verða líklega vegna breytinga á þrýstingi þegar kvika úr kvikuhólfi undir öskjunni leitar til austurs í innskot.

Brúin yfir Jöklu
""
Brúin yfir Jökulsá á Fjöllum þar sem þjóðvegur nr. 1 liggur ekki fjarri Grímsstöðum. Skammt fyrir sunnan er stórt svæði lokað allri umferð en það er öryggisráðstöfun vegna mögulegs flóðs. Ljósmynd: Þorsteinn Þorsteinsson.

21. ágúst 2014 17:00 - stöðuskýrsla

Heildarmat stöðuskýrslu 210814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans:

Mælingar benda ekki til þess að eldgos sé yfirvofandi. Fyrri kvikuinnskot á Íslandi hafa varað í dag eða vikur án þess að framkalla eldgos. Ekki er hægt að útiloka að eldgos verði við Bárðarbungu og þess vegna er mikilvægt að auka mælingar og vöktun á svæðinu. Áframhaldandi mælingar og mat á stöðunni eru nauðsynlegar ef til eldgoss kemur. Metin hefur verið hætta vegna mögulegs eldgoss, jökulhlaups og ösku. Jarðskjálfta-, GPS- og vatnamælistöðvum hefur verið bætt við á Bárðarbungusvæðinu og einnig hefur færanleg ratsjá verið sett upp þar til að mæla ösku.

21. ágúst 2014 12:00 - punktar af fundi vísindamanna

  • Skjálftavirkni í kringum Bárðarbungu sýnir engin merki um að það dragi úr umbrotum.
  • 25 km langur gangur undir Dyngjujökli hefur myndast á 5-10 km dýpi
  • Flugvél Landhelgisgæslunnar TF-SIF er nú tiltæk fyrir vísindamenn, sjá frétt LHG
  • Litakóði fyrir flug er áfram appelsínugulur

Aðfaranótt 16. ágúst varð vart jarðskjálftavirkni í Bárðarbungu sem hefur haldist stöðug síðan. Engin merki eru um að það dragi úr henni.

Aflögunarmælingar (GPS) gefa til kynna að 25 km langur berggangur sé að myndast undir Dyngjujökli. Jarðskjálftamælingar styðja það að kvikan sé enn á 5-10 km dýpi og ekki eru merki um að virknin sé að færast ofar. Samtúlkun nýjustu gagna bendir til þess að gangurinn sé að víkka við norð-austurendann. Gangurinn hefur lítið lengst undanfarinn sólarhring. Jarðskjálftar mælast í Bárðabunguöskjunni sem stafa líklega af sigi vegna kviku sem flæðir frá kvikuhólfi undir henni.

Verið er að auka mælingar á svæðinu og eru tæknimenn frá Veðurstofunni, Jarðvísindastofnun og erlendu rannsóknastofnunum að setja upp mælitæki í og við jökulinn. Fjöldi mælitækja sem hafa verið sett upp í samstarfi innan FutureVolc-verkefnisins gefa mikilvægar upplýsingar sem nýtast við eftirlit og greiningu.

Í gær var flogið yfir svæðið með flugvél Landhelgisgæslunnar TF-SIF sem býr yfir sértækum búnaði til eftirlits með breytingum á yfirborði jökuls og til vöktunar á flóðum. Engin merki sáust á yfirborði í þessu flugi. Með aðgengi að SIF eru vísindamenn nú í mun betri aðstöðu til eftirlits með umbrotunum og framvindu flóðs ef til kemur.

20. ágúst 2014 18:14 - stöðuskýrsla

Samantekt stöðuskýrslu 200814 frá Veðurstofunni og Jarðvísindastofnun Háskólans: Engin merki eru um að kvikan sé að færa sig nær yfirborðinu og engin merki eru um eldgosavirkni. Ekki er hægt að útiloka að þessi virkni geti leitt til sprengigoss sem myndi valda jökulhlaupi og losun ösku út í andrúmsloftið.

20. ágúst 2014 15:45 - þrívíddarmyndband

Staðsetning, dýpi og aldur jarðskjálfta við Bárðarbungu 16. – 20. ágúst 2014.

Sérfræðingar Veðurstofu Íslands treysta mikið á jarðskjálftamælingar til þess að meta stöðuna hverju sinni. Til þess að greina og túlka mælingarnar er framsetning gagnanna lykilatriði og ein mjög gagnleg leið er að skoða mælingar í þrívídd.

Í myndbandinu hér að ofan hafa mælingar, sem innihalda staðsetningu og dýpi jarðskjálftamiðja (litaðir punktar), verið teiknuð upp fyrir landsvæðið undir Bárðarbungu og hreyfimynd útbúin. Sjónarhornið byrjar líkt og horft sé á hefðbundið kort en breytist síðan til að sýna hvað er að gerast undir yfirborðinu. Litur punktanna táknar dagsetningu þeirra þannig að fyrst koma rauðir punktar, næst appelsínugulir, gulir, ljósgrænir og loks grænir. Tímabilið sem um ræðir er 16.-20. ágúst 2014.

Stærð jarðskjálfta kemur ekki fram en allir skjálftapunktar eru teiknaðir jafn stórir í myndbandinu. Sömu punktar eru sýndir undir yfirborðinu og ofan á yfirborðinu til að átta sig betur á samhengi staðsetningu og dýpis. Dýpi skjálftana er hægt að lesa út frá gráu flötunum á myndbandinu en þeir eru staðsettir á 0 km, 5 km og 10 km dýpi undir sjávarborði.

Athygli er vakin á því að hæð og dýpi eru ýkt fimmfalt til þess að draga betur fram landslag á yfirborði og ná fram betri aðgreiningu á dýpi skjálftanna. Þessi ýking sést best þegar borin er saman lengd og breidd svæðisins sem er u.þ.b. 100 km x 70 km m.v. dýpsta gráa flötin sem er á 10 km dýpi.

Bogi B. Björnsson, sérfræðingur á Veðurstofunni, vann þetta myndband.

19. ágúst 2014 17:22 - Um hættuna á jökulhlaupi

17:22 Skjálftavirknin í Bárðarbungu og nágrenni er nú að mestu undir norðaustanverðum Dyngjujökli. Kæmi til eldgoss á þessu svæði gæti orðið um að ræða sprungugos undir jökli og bræðsluvatn mundi valda flóði í Jökulsá á Fjöllum. Frá gosstað niður að Herðubreiðarlindum væri líklegur ferðatími 4,5 klst, niður að brúnni á Jökulsá við Grímsstaði 7 klst og niður undir Ásbyrgi um 9 klst. Mjög litlar líkur eru á hamfaraflóði, sjá frétt.

19. ágúst 2014 13:36 - skjálftar 1991 - 2014

Hér er línurit sem sýnir árlegan fjölda skjálfta í Bárðarbungu frá upphafi stafrænna jarðskjálftamælinga, árið 1991. Bláa brotna línan sýnir fjölda allra mældra skjálfta en rauða línan sýnir fjölda skjálfta skjálfta stærri en 1,5.

Mælikerfið hefur verið að byggjast upp á þessu tímabili og því hefur næmni þess aukist með árunum. Það er ástæðan fyrir því að tiltaka sérstaklega skjálfta stærri en 1.5. Áhugavert verður að bera virknina nú saman við virknina í Gjálpargosinu 1996.


18. ágúst 2014 20:45 - Yfirlit jarðskjálftavirkninnar fyrstu þrjá dagana

Net jarðskjálftamæla Veðurstofu Íslands hefur mælt 2.600 jarðskjálfta í Bárðarbungu frá því að jarðskjálftavirknin þar hófst laugardagsmorguninn 16. ágúst kl. 03:00, þar af 950 skjálfta frá miðnætti 17/18 ágúst þar til kl. 20:45 á mánudagskvöldið 18. Fjöldi þeirra var yfir 3 að stærð. Skjálftarnir hófust í öskju Bárðarbungunnar en hafa færst í tveimur þyrpingum í norður og austur frá eldstöðinni; sjá myndir 1 og 2.

Sunnudaginn 17. ágúst voru þessar skjálftaþyrpingar virkar austan og norðan við Bárðarbungu. Virknin í báðum þyrpingunum færðist í norðaustur. Stærstu skjálftarnir voru í nyrðri þyrpingunni en mun fleiri mældust í þeirri eystri . Stærsti skjálftinn varð mánudaginn 18. ágúst kl. 02:37 í nyrðri þyrpingunni. Greining á skjálftanum leiddi í ljós að stærðin var 4,5 og fannst hann bæði á Akureyri og í Lóni. Umtalsvert dró úr skjálftavirkninni í nyrðri þyrpingunni frá morgni 18. ágúst til kvölds.

Skjálftar í eystri þyrpingunni voru stöðugir á mánudeginum. Tvö tímabil aukinna skjálfta mældust milli kl. 10:45 og 12:00 og einnig milli kl. 16:50 og 17:30. Á fyrra tímabilinu um hádegið færðust skjálftarnir aftur til norðausturs. Flestir skjálftar mælast nú milli Bárðarbungu og Kverkfjalla. GPS-mælingar sýna að kvikuinnskot veldur skjálftunum.

Frá upphafi jarðhræringanna hafa flestir skjálftarnir mælst á 5-10 km dýpi.

Engar vísbendingar um að virknin sé að færast nær yfirborði, eða nokkrar aðrar vísbendingar um yfirvofandi eldgos, hafa mælst. Veðurstofan vaktar svæðið mjög náið allan sólarhringinn og mun koma fram upplýsingum ef einhverjar breytingar verða.

""
Allir yfirfarnir skjálftar frá upphafi hrinunnar. Litur gefur vísbendingu um tímasetningu og atburðir yfir 3 í stærð sjást sem grænar stjörnur. Sjá má færslu virkninnar frá öskju Bárðarbungu (dökkblátt á laugardag) til nyrðri og eystri þyrpinganna (ljósblátt á sunnudag; appelsínugult á mánudag).

""
Sjálfvirkar staðsetningar skjálfta, mánudaginn 18. ágúst. Þær sýna færslu eystri þyrpingarinnar til norðausturs, mismunandi litir tákna mismunandi tímasetningu, rauðir punktar eru yngstu viðburðirnir.

17. ágúst 2014 - vettvangsferð

Vegna atburðanna í Bárðarbungu var ákveðið á Vísindaráðsfundi kl. 10:00 sunnudaginn 17. ágúst að reyna að koma fyrir jarðskjálftamæli sem næst virkninni.

Veðurstofa Íslands hefur verið að undirbúa uppsetningu á slíkum mæli og í þeim tilgangi voru settar upp tvær tilraunastöðvar í janúar síðastliðnum, á Dyngjujökli annarsvegar og Brúarjökli hinsvegar. Á þessum tveimur stöðum var settur upp búnaður til rafmagnsframleiðslu og samskipta. Dyngjujökulsstöðin hefur gengið nokkuð vel og því lá beinast við að nýta innviðina þar.

Jarðskjálftamælir var fenginn að láni frá Cambridge háskóla, samstarfaðila í FutureVolc verkefninu, og farið með þyrlu Landhelgisgæslunnar upp á jökul upp úr klukkan 16:00 þann 17. ágúst, eða einungis um sex klukkustundum eftir að ákvörðunin var tekin.

Farið var með tæknimenn á Grímsfjall til að laga vefmyndavélar sem þar eru og svo flaug þyrlan á stöðina á Dyngjujökli þar sem tæknimaður frá Veðurstofunni og starfsmaður Jarðvísindastofnunar og doktorsnemi við Cambridge háskóla, settu upp mælinn. Deildarstjóri Almannavarnadeildar RLS var með í för. Vel gekk að setja upp mælinn og að tveimur tímum liðnum voru gögn farin að streyma til eftirlitsmanna á Veðurstofunni í Reykjavík.

Það að koma upp jarðskjálftamæli á Vatnajökli með svona stuttum fyrirvara er nokkurt afrek, og byggist það á vel þjálfuðu starfsfólki, aðgangi að tækjum og að sjálfsögðu velvilja Landhelgisgæslunnar.

Af Dyngjujökli
""
Af Dyngjujökli. Úr vefmyndavél Veðurstofu Íslands. Uppsetning jarðskjálftamælis 17. ágúst 2014.
Á Dyngjujökli
""
Bergur H. Bergsson við störf á Dyngjujökli 17. ágúst 2014. Ljósmynd: Þorbjörg Ágústsdóttir.

16. ágúst 2014 19:49 - Virkni við Bárðarbungu

Jarðskjálftavirkni við Bárðarbungu hefur aukist. Skjálftahrina hefur staðið yfir síðan kl. 3:00 í nótt með stöðugri skjálftavirkni. Dýpi skjálftanna er í efri hluta skorpunnar og stærðir þeirra eru kringum 1.5; nokkrir skjálftar eru stærri en M3.

Langtíma skjálfta- og GPS-mælingar gefa til kynna að aukin virkni sé í norðvestanverðum Vatnajökli, undir Bárðarbungu.

Seinustu sjö ár hefur virkni í Bárðarbungu aukist jafnt og þétt, sem og í sprungusveimnum norður af Bárðarbungu. Í kjölfar gossins í Grímsvötnum í maí 2011 datt virknin tímabundið niður en fór fljótlega að aukast aftur og hefur nú náð svipaðri virkni og rétt fyrir Grímsvatnagosið. Fyrr á þessu ári, um miðjan maí, varð lítil hrina með yfir 200 skjálftum og í hrinunni nú hafa þegar orðið yfir 300 skjálftar.

Frá fyrrihluta júní hafa færslur á GPS mælistöðvum við Vatnajökul sýnt hraðaaukningu sem bendir til virkni í Bárðarbungu.

Saman benda því bæði þessi kerfi til þess að kvikuhreyfingar eigi sér stað í Bárðabungu. Klukkan 15:00 þann 16. ágúst eru engin merki um að kvika hafi náð upp á yfirborð.

Jarðskjálftar í Bárðarbungu. Litirnir gefa til kynna tímann frá því skjálftarnir urðu.

Færslur á GPS stöðvunum á Dyngjuhálsi og Hamrinum við norðvestanverðan Vatnajökul.

Kynning á Bárðarbungu

Á Íslandi eru taldar um 30 megineldstöðvar eða eldstöðvakerfi. Eitt af þeim er Bárðarbunga sem er næst hæsta fjall Íslands, um 2000 m y.s. Eldfjallið er í norðvestanverðum Vatnajökli og því alveg hulið jökli. Það er svo stórt að menn áttuðu sig ekki á hinu rétta eðli þess fyrr en það sást á gervihnattamynd úr 800 km fjarlægð árið 1973 (sjá mynd).

Í krúnu fjallsins er stórt jarðfall sem er kallað askja um 11 km á lengri veginn og í því er um 850 m þykkur jökulís. Gos sem tengjast eldstöðinni geta orðið hvarvetna í öskjunni eða í hlíðum fjallsins og einnig í sprungukerfi sem liggur gegn um eldstöðina til NA og SV jafnvel í 100 km fjarlægð. Ekki fer á milli mála að þar geta orðið geysileg eldgos og sprengigos og þá er hætta á að mikill ís bráðni og valdi jökulhlaupum. Ekki er ólíklegt að Jökulsárgljúfur og Ásbyrgi hafi grafist í stórkostlegum  jökulhlaupum á forsögulegum tíma. Stór jökulhlaup sem urðu í Kelduhverfi á 18. öld eru tengd jarðeldum í Bárðarbungu.

Seinustu sjö ár hefur virkni í Bárðarbungu aukist jafnt og þétt, sem og í sprungusveimnum norður af Bárðarbungu. Í kjölfar gossins í Grímsvötnum í maí 2011 datt virknin tímabundið niður en fór fljótlega að aukast aftur.

Vatnajökull 1973
""
Landsat 1 gervihnattarmynd NASA frá 22.9.1973. Bárðarbunga efst t.v.; sjá örnefni á vef Landmælinga.



Aðrir tengdir vefir