Alþjóðlegur dagur veðurfræðinnar: Áhersla á vöktun og viðvaranir
Í dag, 23. mars, er haldinn alþjóðlegur dagur veðurfræðinnar. Þema dagsins í ár er „Observing Today, Protecting Tomorrow“, þar sem lögð er áhersla á mikilvægi mælinga og vöktunar veðurs, vatns og loftslags. Slík gögn eru forsenda áreiðanlegra spáa og viðvarana sem geta dregið úr tjóni og aukið öryggi og áfallaþol samfélagsins.
Í því samhengi vinnur Veðurstofa Íslands að þróun nýrra skriðuvársíðna þar sem birtar verða viðvaranir vegna skriðuhættu í mismunandi landshlutum. Markmið verkefnisins er að bæta upplýsingagjöf til almennings og styðja við ákvarðanatöku viðbragðsaðila, sérstaklega við aðstæður þar sem skriðuhætta getur aukist hratt, til dæmis í kjölfar mikillar úrkomu og leysinga sem oft fylgja öfgaveðri. Áætlað er að skriðusíðurnar fari í loftið á næstu vikum á vefnum gottvedur.is.
Á Veðurstofu Íslands er jafnframt starfrækt skrifstofa loftslagsþjónustu og aðlögunar sem hefur það hlutverk að miðla vísindalegum upplýsingum um loftslagsbreytingar og áhrif þeirra á íslenskt samfélag. Þar eru meðal annars þróaðar sviðsmyndir um breytingar á veðurfari, vatnafari og jöklum sem nýtast við skipulag og ákvarðanatöku. Meðal verkefna er Loftslagsatlas Íslands, þar sem hægt er að skoða breytingar á hitastigi, úrkomu og sjávarstöðu til framtíðar. Slíkar upplýsingar eru mikilvægar til að meta áhættu og styðja við viðbúnað, til dæmis vegna aukinnar úrkomu, flóða og annarrar náttúruvár.
Nánari upplýsingar um loftslagsbreytingar og áhrif þeirra má finna á vef Veðurstofu Íslands:
https://gottvedur.is/loftslagsbreytingar
Í tilefni Alþjóðadags veðurfræðinnar er einnig bent á mikilvægi alþjóðlegs samstarfs á sviði veður- og loftslagsmála. Nýlega hófst verkefni í Malaví með stuðningi Íslands sem miðar að því að efla kerfisbundnar veðurathuganir í landinu. Verkefnið er hluti af alþjóðlega sjóðnum SOFF og hefur það að markmiði að styrkja veðurathugunarkerfi og bæta aðgengi að snemmbúnum viðvörunum sem geta verndað mannslíf og lífsviðurværi. Þéttari og betri veðurathuganir styrkja jafnframt hnattrænar veðurspár og draga úr áhættu á heimsvísu. Nánar má lesa um verkefnið á vef Veðurstofunnar.
Ný skýrsla Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar (WMO), State of the Global Climate 2025, dregur fram að verulegt ójafnvægi hefur myndast í hitabúskap jarðar. Aukinn styrkur gróðurhúsalofttegunda dregur úr því að varmi sleppi út í geiminn, sem leiðir til uppsöfnunar varma í loftslagskerfinu. Stærstur hluti umframhitans, um 90%, safnast í úthöfunum með víðtækum áhrifum á vistkerfi, sjávarstöðu og veðurfar.
Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi öflugrar vöktunar og miðlunar upplýsinga um veður og náttúruvá. Með bættri þekkingu og áframhaldandi þróun viðvörunarkerfa er hægt að efla viðbúnað samfélagsins gagnvart áhrifum loftslagsbreytinga. Nánar má lesa um skýrsluna á vef Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar:
Alþjóðlegir dagar helgaðir jöklum, vatni og veðurfræði
Alþjóðlegur dagur jökla er haldinn 21. mars og er ætlað að vekja athygli á mikilvægi jökla og hraðri rýrnun þeirra. Daginn eftir, 22. mars, er alþjóðlegur dagur vatns og 23. mars er alþjóðlegi veðurfræðidagurinn, sem Alþjóðaveðurfræðistofnunin (WMO), sérstofnun Sameinuðu þjóðanna, stendur fyrir.
Þessir þrír dagar eru haldnir hver á eftir öðrum til að undirstrika tengsl jökla, vatns og veðurfars og mikilvægi þeirra í náttúru og samfélagi.
