EUMETSAT fagnar 40 ára afmæli í dag
Er leiðandi í veðurathugunum og loftslagsvöktun í Evrópu
EUMETSAT, evrópska veðurgervihnattastofnunin, fagnar í dag 40 ára afmæli. Ísland er eitt 30 aðildarríkja EUMETSAT sem hefur það að markmiði að bæta veðurspár, tryggja vöktun á veðri og loftslagi og stuðla að upplýstri ákvarðanatöku um umhverfismál í Evrópu og víðar.
EUMETSAT var stofnað árið 1986 til að tryggja Evrópu sjálfstæðan aðgang að gögnum frá veðurgervihnöttum. Frá þeim tíma hefur stofnunin orðið einn af hornsteinum hnattrænnar fjarkönnunar og lykilaðili í alþjóðlegu neti veður- og loftslagsmælinga fyrir Evrópu.
„Upplýsingar um veður og loftslag eru orðnar hluti af mikilvægustu innviðum nútímasamfélaga,“ segir Phil Evans, framkvæmdastjóri EUMETSAT. „Saga EUMETSAT síðustu 40 ár einkennist af metnaði, staðfestu, samstarfi og nýsköpun – en umfram allt af órofa þjónustu við aðildarríki okkar og notendahópa. Þessi árangur er jafnframt þeirra árangur. Við erum þakklát fyrir það traust, þá skuldbindingu og þá langtímasýn sem aðildarríki okkar hafa sýnt og gert okkur kleift að byggja upp og viðhalda kerfum sem eru leiðandi í veðurathugunum og vöktun loftslags fyrir Evrópu. Nú þegar ný kynslóð gervihnattakerfa tekur við er markmið okkar áfram skýrt: aðgangur að áreiðanlegum gögnum og þjónustu sem hjálpar samfélögum að bregðast við og undirbúa sig fyrir breytt loftslag“, segir Phil.
Hér er hægt að fylgjast með þróun veðrakerfa í „beinni“ í gegnum gervitungl EUMETSAT. (Smelltu á myndina til að fara á vefsíðu EUMETSAT)
Fjörutíu ár í þjónustu veður- og loftslagsupplýsinga
EUMETSAT starfar í nánu samstarfi við aðildarríki sín og notendur til að tryggja að gervihnattakerfi, gagnaþjónusta og rekstur stofnunarinnar mæti raunverulegum þörfum samfélagsins.
Í fjóra áratugi hefur EUMETSAT afhent samfelld gögn frá gervihnöttum til veðurstofa, vatnafræðistofnana, loftslagsvísindamanna, almannavarnayfirvalda og fjölmargra annarra notenda í Evrópu og víðar.
Mikilvægi þessara mælinga hefur aukist samhliða vaxandi áhættu vegna loftslagsbreytinga og aukinna öfga í veðri. Betri spár og tímanlegar viðvaranir vegna storma, flóða, hitabylgna og annar náttúruvár stuðla að auknu öryggi fólks, innviða og atvinnulífs. Jafnframt styðja langtímamælingar við stefnumótun og aðlögun að loftslagsbreytingum.
Í dag eru yfir 95% þeirra athugana sem nýttar eru í tölvulíkön til veðurspágerðar upprunnar frá gervihnöttum. Þær hafa stuðlað að verulegum umbótum á veðurspám og skapað samfélagslegan og efnahagslegan ávinning sem metinn hefur verið á allt að 61 milljarð evra árlega innan Evrópusambandsins.
Veðurstofa Íslands og EUMETSAT
Veðurstofa Íslands hefur verið virkur þátttakandi í samstarfi EUMETSAT um árabil. Ísland undirritaði aðildarsamning að EUMETSAT 30. ágúst 2013 og varð fullgildur aðili að stofnuninni 7. janúar 2014. Með aðildinni fékk Ísland fullan aðgang að gögnum, afurðum og þjónustu EUMETSAT auk þátttöku í stefnumótun og þróun framtíðarkerfa stofnunarinnar.
Dæmi um afurð frá gervitunglum EUMETSAT. Hitamynd úr SEVIRI veðurtungli sem gefur skýra mynd af þróun í veðrakerfum í Norður-Atlantshafi.
Gögn frá gervihnöttum EUMETSAT eru meðal mikilvægustu gagnaheimilda Veðurstofunnar við daglega veðurvöktun og veðurspágerð. Þau eru meðal annars notuð fyrir:
- Vöktun á veðurkerfum yfir Norður-Atlantshafi,
- Greiningar á skýjafari, úrkomukerfum og stormum,
- Eftirlit með hafís og aðstæðum á hafi,
- Vöktun á ösku- og gasdreifingu frá eldgosum,
- Loftslagsrannsóknir og langtímavöktun,
- Grunngögn fyrir veðurspálíkön.
“Gervitungl sem horfa til jarðar og mæla og meta þætti sem bæta veður- og loftslagsspár verða æ mikilvægari eftir því sem loftslagsbreytingar aukast. Ekkert eitt ríki ræður við rekstur slíkra kerfa eða gagnasöfnunar og því er samtarf okkar á vettvangi EUMETSAT mikils virði fyrir íslenskt samfélag” segir Hildigunnur H.H. Thorsteinsson, forstjóri Veðurstofunnar. “Afurðir samstarfsins er mikilvægur þáttur í daglegri vöktun og veðurspárþjónustu Veðurstofunnar og styðja okkur í að auka öryggi fólks, atvinnulífs og innviða, en því til viðbótar styðja langtímamælingar EUMETSAT okkur í að skipuleggja aðlögun að loftslagsbreytingum”, segir Hildigunnur.
EUMETSAT hefur einnig styrkt endurmenntun spáveðurfræðinga í rúm 30 ár. Haldin eru árleg samnorræn námskeið (NOMEK) og hin síðari ár hafa einnig verið haldin sérstök námsekið fyrir flugveðurfræðinga.
Fólkið og samstarfið innan EUMETSAT
Frá því að fyrstu fjórir starfsmennirnir hófu störf fyrir fjörutíu árum hefur stofnunin vaxið í um 1.300 starfsmenn og verktaka. Starfsfólk EUMETSAT starfar á sviðum verkfræði, vísinda, rekstrar, gagnaþjónustu, notendaþjónustu og stjórnsýslu.
Samstarfið nær langt út fyrir höfuðstöðvar stofnunarinnar í Darmstadt í Þýskalandi. Veður- og loftslagsvöktun byggir á samræmdu alþjóðlegu mælikerfi og stöðugum gagnaskiptum. EUMETSAT vinnur því náið með Alþjóðaveðurfræðistofnuninni (WMO) og samstarfsaðilum í Kanada, Kína, Japan, Suður-Kóreu, Indlandi og Bandaríkjunum.
Næsti þáttur í hnattrænni vöktun Evrópu
Á 40 ára afmæli EUMETSAT horfir stofnunin til framtíðar. Á næsta áratug verða gervihnattakerfi hennar endurnýjuð og efld til að tryggja áframhaldandi afhendingu og frekari þróun þeirra gagna og þjónustu sem aðildarríki og samstarfsaðilar treysta á.
Þar má nefna næstu kynslóðir Meteosat- og Metop-gervihnattanna, aukið hlutverk í Copernicus-áætlun Evrópusambandsins, ný kerfi smágervihnatta, vindmælingaverkefnið EPS-Aeolus og ný ratsjártungl sem mæla sjávarhæð
Samhliða þróun skýjalausna, gervigreindar, stafrænna tvíbura (digital twins) og nýrra leiða til öflunar gagna munu þessi kerfi verða lykilhluti af næstu kynslóð innviða fyrir evrópskar hnattrænar athuganir.
Fjörutíu árum eftir stofnun EUMETSAT heldur stofnunin áfram að tryggja að fjárfestingar Evrópu í geiminnviðum skili sér í betri spám, öflugri loftslagsþjónustu og upplýstum ákvörðunum á jörðu niðri.
Um EUMETSAT
Veðurstofa Íslands og EUMETSAT
- Aukaaðild Íslands að EUMETSAT: Janúar 2006
- Aukaðildarsamingur undirritaður: 12. desember 2005
- Aðild Íslands að EUMETSAT: 7. janúar 2014
- Aðildarsamningur undirritaður: 30. ágúst 2013
- Aðildarríki EUMETSAT: 30
- Helstu gervihnattakerfi: Meteosat (kyrrstæð braut) og Metop (pólbraut)
- Helstu notkunarsvið hjá Veðurstofunni: Veðurspár, viðvaranir, eldgosavöktun, öskudreifing, hafís- og sjávarvöktun, loftslagsrannsóknir og náttúruvárvöktun.
- Gervihnattamyndir á vedur.is: Byggja meðal annars á gögnum frá EUMETSAT.
Nánari upplýsingar
- EUMETSAT: https://www.eumetsat.int
- Aðild Íslands að EUMETSAT: https://www.eumetsat.int/iceland-signs-accession-agreement-eumetsat
- Gervihnattamyndir Veðurstofunnar: https://en.vedur.is/weather/observations/satellites/
