Skýringar við úrkomu- og snjódýptarkort á vefnum.

Glitský sjást aldrei á nóttunni, heldur í ljósaskiptunum. Þau sjást best í tvær og hálfa klukkustund í kringum sólarupprás og sólarlag en í svartasta skammdeginu er það aldrei seinna en um kl. sex að kvöldi.

Frostaveturinn mikla, 1918, var kaldast í Reykjavík og víðar á landinu frá því mælingar hófust.

Öðru hvoru er kannað hvort skaflinn í Gunnlaugsskarði er horfinn, eins og gerst hefur undantekningalítið eftir árið 2000. Nú haustið 2011 hafa verið farnar nokkar ferðir og staðfest að skaflinn er á sínum stað. Getur verið skaflinn muni halda velli að þessu sinni?

Veðurleikurinn er einfaldur og snýst um að gera sem réttastar veðurspár. Frá mánudegi til föstudags gera þátttakendur spá fyrir tvo staði, tvo daga fram í tímann. Spárnar eru síðan bornar saman við veðurathuganir og stig gefin eftir því hversu réttar þær reynast vera. Sá vinnur sem fær flest stig samanlagt fyrir leikdagana fimm.

Haglél kemur úr skúraflókum en slík ský geta myndað sterkt rafsvið. Áður en rafsvið verður svo sterkt að eldingar myndist getur jónun átt sér stað. Í rökkri sést þá bláleitur logi frá oddmjóum hlutum, sem kallast hrævareldur, en honum fylgir oft suð. Gönguhópur á Eiríksjökli lenti í hagléli og eldingahættu í ágúst 2011. Viðbrögð hópsins voru hárrétt. Full ástæða er að reyna að koma sér úr aðstæðum þar sem rafsvið er öflugt.

Vatnshæðarmælir nr. 64 er brunnmælir á eystri bakka Ölfusár skammt neðan brúar við Selfoss. Vegna þess að þetta er fyrsti vatnshæðarsíriti á Íslandi stefnir Veðurstofan að því að varðveita hann í þeirri mynd sem hann er.

Nýafstaðið er aðalþing Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar (WMO). Árni Snorrason, forstjóri Veðurstofunnar og Halldór Pétursson þróunarstjóri Veðurstofunnar, sóttu aðalþingið fyrir Íslands hönd. Vera má að athygli stofnunarinnar muni beinast að norðurslóðum í meira mæli en verið hefur um nokkurt skeið fyrir atbeina nýs forseta sem kjörinn var á aðalþinginu. Líklegt er að slík stefnubreyting hafi áhrif á starfsemi Veðurstofu Íslands.

Ljóssjá, sem mælir bæði endurskin loftagna og Doppler hrif sem stafa af hreyfingu þeirra, gerir það kleift að mæla vindhraðabreytingar í sniði frá yfirborði upp í um 200 m hæð. Þetta býður upp á víðtækari mælingar á vindhraða en áður hafa verið gerðar á Íslandi.

Þegar þunn slikja af ösku leggst á yfirborð jökuls minnkar endurkast (albedo) jökulsins verulega og mun stærri hluti geislunar, sem er einn þeirra orkuþátta sem mest áhrif hafa á leysingu jökuls, fer í að bræða snjó og ís. Grímsvatnagosið í maí 2011 lagði mikla gjósku yfir stóran hluta Vatnajökuls. Því má gera ráð fyrir að á sumri komanda verði minna vatn í öllum jökulám frá Tungná í vestri og austur fyrir Skeiðará og gera verður ráð fyrir að aurburður aukist til muna.

Vetrarsólhvörf, eða vetrarsólstöður, eru þegar sól er lægst á lofti á norðurhveli jarðar og dagurinn stystur. Vetrarsólhvörf 2010 eru 21. desember kl. 23:38.

Jafndægur eru tvisvar á ári. Þá er sólin beint yfir miðbaug jarðar og stefna frá miðju jarðar í sólmiðju hornrétt á snúningsás jarðar. Þessi atburður verður á tilteknu augnabliki innan dagsins. Haustjafndægur 2010 eru 23. september kl. 03:09.

Í vor lauk endurbótum á veðursjá Veðurstofunnar. Þá bættist við rafeinda- og hugbúnaður sem gerir kleift að meta vindafar á svæðinu með svokallaðri Doppler mælingu.

Sumarsólstöður eru þegar sól er hæst á lofti á norðurhveli jarðar og þær ber ýmist upp á 20. eða 21. júní. Árið 2010 voru þær mánudaginn 21. júní kl. 11:28.

Í þessari grein má fylgjast með úrkomu í grennd við Eyjafjallajökul eftir eldgosið, vorið 2010.

Klausturpósturinn var fréttablað síns tíma og kom alloft út á ári hverju. Í blaðinu eru fáeinir pistlar um Eyjafjallajökulsgosið 1821-1823 sem og frásögn Sveins Pálssonar um gosið í Kötlu 1823.

Jafndægur eru tvisvar á ári, um 20.-21. mars og 22.-23. september. Tímasetningin hnikast örlítið milli ára, eftir því hvernig stendur á hlaupári. Vorjafndægur 2010 eru 20. mars kl. 17:32.

Starfsemi Veðurstofu Íslands tengist mikið hringrás vatnsins. Þar er spáð fyrir um úrkomu, úrkoma mæld, mælt afrennsli vatns af landi, fylgst með þróun jökla, metin hætta og viðhafður viðbúnaður vegna snjóflóða, rekið viðvörunarkerfi vegna flóða og forvarnir vegna aurskriða.

Sólstafir verða til þegar sólarljós skín gegnum fjarlæg fjallaskörð eða rof í skýjum. Oft er sólin þá nálæg sjóndeildarhring eða jafnvel undir honum, þannig að geislunum slær upp á himininn. Þá má nefna fyrirbrigðið rökkurskugga eða rökkurgeisla.

Fjallað er um veðurfyrirbrigði sem á ensku er nefnt North Atlantic Oscillation. Oft er til þess vísað í umfjöllun um veðurlag og veðurfarsbreytingar á heimsvísu. Íslenskt nafn skortir, en hér er tekið það ráð að nota ensku skammstöfunina nao sem nafn á fyrirbrigðinu og hafa það hvorugkyns. Langur listi með ítarefni fylgir umfjölluninni.

Í tengslum við loftslagsþingið í Kaupmannahöfn í desember 2009 hafa farið fram miklar umræður um hlýnun jarðar og sýnist sitt hverjum. Rætt hefur verið um hugsanlega og líklega hlýnun, hækkun sjávarborðs og ýmsar aðrar afleiðingar, sem sumar eru þegar fram komnar, markmið um þá hlýnun sem unnt er að sætta sig við o.s.frv.

Meðfylgjandi vindkælitafla er byggð á mælingum á varmatapi í um 1,7 m hæð frá jörð. Í töflunni er miðað við vindhraða í 10 m hæð en búið er að leiðrétta fyrir hæðarmun. Varast ber að treysta á töfluna í blindni því hún tekur ekki til allra kælingarvalda utandyra. Einnig þarf að huga að vætu og þeirri kælingu sem hún getur valdið.

Vindskafin ský eru kyrrstæð linsulöguð ský sem myndast yfir fjöllum og stundum hlémegin við fjöll.

Nokkar upplýsingar má finna í fréttablöðum um snjóhulu í Reykjavík á árunum 1875 til 1920, ítarlegastar í veðurpistlum Jónasar Jónassen.

Fjallað er um þurrustu mánuðina og löng þurr tímabil í Reykjavík. Þurrasti mánuðurinn var maí 1931, en þá var úrkoman aðeins 0,3 mm.

Júlímánuður 2009 var einhver sá þurrasti sem vitað er um í Reykjavík. Gefur það tilefni til vangaveltna um lengd þurrtímabila og ákefð þeirra. Í þessari grein er fjallað um lengd þurrkkafla, en síðar verður fjallað um þurra mánuði og lengri tímabil.

Listi yfir hæsta hita sem mælst hefur á einstökum veðurstöðvum á Íslandi, frá 1873 þar til 5.júlí 2009.

Stöku sinnum snjóar í skamma stund í 2 til 4°C hita, en hiti er langoftast neðan við 0,5°C í snjókomu. Líkur á mikilli snjókomu minnka að jafnaði eftir því sem frost er meira, en mikil úrkoma myndast þó í skýjum þar sem hiti er lægri en -8°C sé uppstreymi þar jafnframt mikið.

Úrkomumælingar hófust í Vestmannaeyjakaupstað í nóvember 1880. Mælingar fluttust að Stórhöfða haustið 1921 og þar hefur úrkoma verið mæld síðan. Mælt var á báðum stöðum 1965 til 1973 og sjálfvirkar mælingar hafa verið gerðar í kaupstaðnum nokkur síðustu ár.

Elding er ljós sem sést frá rafstraumi sem hleypur milli staða í skýjum eða milli skýja og yfirborðs jarðar. Á vef Veðurstofunnar má skoða kort sem sýna eldingar yfir Evrópu og Atlantshafi, eldingar við Ísland síðastliðna viku og kort sem sýna líkur á þrumum yfir Íslandi næstu daga.

Unnið er að skrá um lægsta og hæsta hita sem mælst hefur hvern dag ársins á Íslandi. Þann 12. febrúar 2009 mældist meira frost en vitað er um áður þann mánaðardag hér á landi. Lágmarkshitamet falla nokkur á hverju ári.

Ágrip nokkurra erinda á Þorraþingi Veðurfræðifélagsins í febrúar 2009.

Stafræn úrkomukort Veðurstofu Íslands, sem gefa mun nákvæmari upplýsingar en áður, hafa vakið athygli erlendis og nota Norðmenn nú sömu aðferðafræði til rannsókna á jöklum þarlendis.

Ársskýrslunar Meteorologisk Aabog (1873 til 1919) og Íslensk Veðurfarsbók (1920 til 1923) hafa nú verið skannaðar og eru aðgengilegar á timarit.is. Hér má finna almenna umfjöllun og skýringar á efni bókanna.

Suðaustan fárviðri gekk yfir suðvestanvert Ísland fimmtudaginn 15. janúar 1942. Þá mældist mesta vindhviða í Reykjavík 59,5 m/s.

Illviðrasamt hefur verið í vetur. Óhætt að fullyrða að illviðri síðustu 3 mánaða hafa verið óvenju tíð og stríð sé miðað við síðustu 12 árin að minnsta kosti.

Glitský eru langalgengust í desember og janúar, þau eru einnig algeng í febrúar, en þau hverfa af sviðinu þegar líður á marsmánuð.

Glitskýja er stundum getið í eldri heimildum, þar af alloft á 19.öld. Dæmið hér að neðan er hugsanlega elsta athugun á glitskýjum í heiminum.

Mikil áraskipti eru í tíðni hríðarveðra á landinu og mikill breytileiki eftir landshlutum. Hríðarveður voru sérlega mörg á hafísárunum og um 1980.

Í janúar 1918 gerði eitt mesta kuldakast sem vitað er um frá því að samfelldar veðurmælingar hófust hér á landi fyrir um 200 árum.

Hinn 21. janúar 1918 mældist 24,5 stiga frost í Reykjavík. Þetta er mesta frost sem þar hefur mælst.

Veðurkort sem sýna veðrið kl. 12 á hádegi frá árinu 1949 og tafla þar sem hægt er að sjá snjóhulu í Reykjavík frá árinu 1921.

Mesta snjódýpt sem mælst hefur á Íslandi er 279 cm við Skeiðsfossvirkjun 19. mars 1995. Annars er ekki auðhlaupið að því að mæla þykkt snævar á Íslandi. Hér er því lýst hvað snjódýptarmælingar eru misjafnar eftir aðstæðum og einnig fjallað um mestu snjódýpt í Reykjavík. Neðst í greininni eru gefin snjódýptarmet hvers mánaðar þar, frá því í september fram í maí.

Óvenjumikil úrkoma var á landinu vestan- og sunnanverðu 26. til 27. september 2007.

Jarðvegshitamælingar gefa upplýsingar um varmaeiginleika jarðvegs og orkuskipti hans við yfirborð og dýpri jarðlög.

Björn Bjarnason, bóndi á Brandsstöðum í Húnavatnssýslu, tók saman mjög merkan annál sem kenndur er við bæinn. Björn bjó á Brandsstöðum frá 1816 til 1821 og aftur eftir 1836, en þess á milli á Guðrúnarstöðum í Vatnsdal.

Janúar 1918 er kaldasti mánuður á Íslandi á 20. öld og ekki hefur enn orðið jafnkalt það sem af er þeirri 21.

Grímsstaðir á Fjöllum eiga, ásamt Möðrudal, opinbert landslágmark í hita, á báðum stöðvum mældist -38 stiga frost þann 21. janúar 1918.

Næturhiti verður lægstur þegar heiðskírt er, þá er nettóútgeislun varma frá yfirborði jarðar út í geiminn mest.

Föstudaginn 27. júlí 2007 sáust sveipir á Skeiðarársandi sem minntu á þá illræmdu skýstrokka sem oft er getið í fréttum og valda ótrúlegu tjóni þar sem þeir fara um.

Hér má skoða töflu er sýnir hæsta hita sem mælst hefur á íslenskum veðurstöðvum frá því í janúar 1924 og fram á sumar 2007, bæði mönnuðum stöðvum og sjálfvirkum. Listinn nær yfir þann tíma sem hámörkin eru aðgengileg í stafrænum gagnagrunni Veðurstofunnar. Óhjákvæmilegt er að listi sem þessi verði í sífelldri endurskoðun, breytingar á metum mönnuðu stöðvanna eru þó venjulega ekki miklar frá ári til árs.

Leita má að veðri um verslunarmannahelgi á vef Veðurstofunnar aftur til 1949.

Votur hiti er lægsti hiti sem hægt er að kæla loft að með því einu að sjá því fyrir nægu vatni til uppgufunar, við óbreyttan þrýsting.

Upplýsingar um raka í lofti má setja fram á nokkra (mikið til) jafngilda vegu auk þess sem hann má mæla á mismunandi hátt. Rakaþrýstingur er reiknaður út á grundvelli annarra rakamælinga.

Spákort fyrir Atlantshaf eru sjálfvirkar veðurspár sem eru búnar til með tölvulíkani.

Staðaspár eru sjálfvirkar veðurspár fyrir ákveðna staði. Nýjar staðaspár eru reiknaðar út nokkrum sinnum á sólarhring.

Veðurfar er skilgreint sem meðalástand veðurs. Meginhlutar veðurfarskerfisins eru fimm talsins: lofthjúpur, vatnshjúpur, jöklar og ís, yfirborðslag jarðar og lífríkið.

Með bombulægð er átt við lægð sem dýpkar um að minnsta kosti 48 mb. (millibör) á einum sólarhring, en það gerði til dæmis lægðin sem nálgaðist landið morguninn 9. nóvember 2006.

Septembermánuður 2006 var 3,1°C yfir meðallagi í Reykjavík og meðalhitinn var 10,6°C sem er ekki langt frá júlíhitanum eins og hann var á árunum 1961-1990.

Morguninn 16. nóv. 2006 mældist hviða upp á 50 m/s á hringveginum við Lómagnúp. Vegagerðin er þarna með mæli og sjá mátti að kl. 09 var meðalvindur á þessum stað 29 m/s.

Sumardagurinn fyrsti er í almanakinu talinn annar fimmtudagur eftir Leonisdag sem er 11. apríl hvert ár, eða með öðrum orðum fyrsti fimmtudagur eftir þann 18.

Stundum gefur að líta á himninum ský sem líkjast fljúgandi diskum. Þetta eru svokölluð vindskafin netjuský, eða altocumulus lenticularis, eins og þau heita á latínu.

Glitský eru ákaflega fögur ský sem myndast í heiðhvolfinu í um 15-30 km hæð. Glitský sjást helst um miðjan vetur, um sólarlag eða sólaruppkomu.